190 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



verstomd staan (vgl. Bat. bongang); kalipont jing, omkrullen als een touw; kaliputusü naas 

 putusü, ronddraaien (intr. en trans.); katipotosö naast potosö, in den knoop; Bug. kalitutu 

 naast tutu, zorgzaam, voorzichtig. Nog slaat een Bim. ka tegenover een Mak. kali in 

 katnumu, den mond spoelen ; Mak. kalimómóro, Bug. kalimómb. De bijzondere uitspraak 

 van de eerste o in het Mak. woord wijst op een weggevallen consonant; vergelijkt men 

 hierbij het Bul. lumimumu, Tonsaw. malimuchmuch, gorgelen, waarin van het Mak. Bug. 

 kali alleen de tweede lettergreep overgebleven is, en ook Mal. këmur, Jav, këmu, dan blijkt dat 

 de weggevallen consonant die klank moet geweest zijn, welke in de Philip, talen g, in het 

 Mal. r, enz. luidt. Uit de vergelijking van këmur, këmu (Sawu. kammu) met kamumu, 

 enz. blijkt, dat het Bim. enz. de laatste lettergreep van het Mal. woord verdubbeld bevatten 

 en dat het Mal. en Jav. woord kë bevat, evenals het Bim. ka. (De pëpët zou in het Mal. en 

 Jav. woord ontstaan kunnen zijn doordat het oorspronkelijk këmu[r)mu{r) luidde). Wellicht 

 heeft ka hier wederom de met het Mal. bër of hel infix um overeenkomstige beteekenis, 

 welke boven behandeld is. Deze is toch ook aan de zustertalen niet geheel onbekend, vgl. 

 bijv. het Mak. kapulung, zich verzamelen, Bug. sipulung van pulung, verzamelen en het 

 Mal. këmbali. De functie van het Mak. kali zou dan ook ongeveer dezelfde moeten zijn, 

 de hier bovenopgesomde woorden, welke dil kali bevatten, zijn dan ook alle intransitief 

 (al kan kaliputusü, ook trans, gebezigd worden, wat te begrijpen is, dewijl het voorvoegsel 

 nu niet meer begrepen wordt). Evenzoo kunnen kamodjo (Mak katimommong, Mal. ktdum) 

 oorspronkelijk intr. vormen geweest zijn, die later ook transit, gebezigd zijn, evenals ook 

 het Bug. morong. Moeielijkheid veroorzaakt evenwel de m na de ka in het Bim en Mak. 

 woord, tenzij men aanneemt, dat modjo (mommong) op zichzelf al eene afleiding is, op de 

 wijze van het Bug. morong. Ook in het Bim. zelve zijn een paar woorden, die een voor- 

 gevoegd kali bevatten, nam. kalileko, onrechtvaardig zijn of handelen, vgl. Mak. leko-leko, 

 kronkelen en kalingango = kangango, storen, hinderlijk zijn, van ngango, drukte, rumoer. 

 De gegeven voorbeelden maken het waarschijnlijk, dat de verhouding van kali tot ka zoodanig 

 is, dat door het eerste tevens eene frequentatieve beteekenis wordt aangeduid. Bij andere 

 woorden is de waarde van ka moeielijk te bepalen, daar de beteekenis van het grondwoord 

 of de verwantschap met woorden in de zustertalen mij niet bekend is. Hiertoe kan ook 

 gebracht worden : kadami = Mak. Bug. kanjame, smaken, proeven, smaak, wellicht verwant 

 met Mao. name, Sumba. lama, Fidji. yama, tong, wat evenwel de functie van ka nog niet 

 duidelijk maakt. 



§ 151. Ta. Een prefix ta geheel gelijk in waarde aan een Mal. ter, enz., wordt 



aangetroffen in : tahengga, open, naasl hengga, openen ; takapu gesloten, dicht, 



naast kapu, sluiten ; tampiku en lariku, gekruld ; taduku en laduki, gerimpeld, 



gefronsd; tangguru, los; tampóde-mpöde, ineen gedraaid, gekronkeld, in 



ringen opgerold als een touw, naasl pöde, ineendraaien. Omtrent het gebruik 



van het perfectum bij deze woorden vergelijke van § 242. 



Voorts treft men dit prefix aan in: tafèfa, wapperen, (de vorm te vergelijken 



met Mak. tdrimbd). De r, waarmede het voorvoegsel oorspronkelijk sloot, is 



bewaard gebleven in: tarii, wateren (vgl. Jav. uyuh, 0. Jav. eyeh, terwijl de 



vorm met Mak. tdmeya te vergelijken is). Dat de kracht van het voorvoegsel 



in dit woord niet meer gevoeld wordt, blijkt daaruit, dat men ook zegt: 



oi larii, urine. Om een of ander onbekende reden moet de r ook gespaard 



zijn gebleven in : tarambeyo = kambeyo, afhangen. Op dezelfde wijze gebezigd 



als ka in : kanggado. enz. treft men la aan in : tambari, zich omwenden, 



naast wari, iets omwenden; tambiri, schudden (van het hoofd gezegd), naast 



wiri, mbiri (tuta), het hoofd schudden) ; tanggili, draaien, naast kirt, iets 



