BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. l9l 



draaien, iets omwenden. Van het subst. fuu, stam, is afgeleid tampuu, meestal 



met verdubbeling, tampuu-mpuu, beginnen (vgl. Jav. awit), ook als subst. in 



de beteekenis van » begin" in gebruik en met den genitief van het pers. 



voornw. derden pers.: tampuu-mpuu-na, gebezigd in den zin van » ten eerste". 



Van ngdra, naam, is afgeleid tangdra, steeds met kai geconstrueerd, en zoowel 



«heeten, genoemd worden" als «noemen" beteekenende. Uit bovenstaande 



voorbeelden blijkt, dat het Bim. dit prefix ook bezigde, waar in andere talen 



dat, waarvan de Mal. vorm bër luidt, of wel het iniix um, gewoner is (vgl. 



beneden § 154). Omtrent den neusklank, welken verscheidene woorden na 



la vertoonen, zie men de volgende §. Een enkel, op deze wijze gevormd 



woord, is geheel tot subst. geworden, nam. tandii, stijl, dat in vorm beantwoordt 



aan een Mal. tërdiri; vgl. rii. 



Aanm. Ook bij sommige subst. komt een prefix ta voor, bijv. tagambe, gambir. Op te merken is 

 voorts: taua, soort schaal of doos voor betel, vgl. ua (voor wua) betelnoot, vgl. Kern., de 

 Fidjitaal, enz. § 226, i.v. tdlafu. 



§ 152. Sa. Sa heeft als prefix met verbale beteekenis dezelfde waarde als ta = Mal. 



ter, evenals in het Bug. tja naast td staat, bijv. saloa, los, naast loa, losmaken, 



losbinden ; sampori en sanggori, idem (hort, loslaten) ; sarotjo afgeschilverd, 



(als verf) (rótjo, schillen); sadundu, opgestapeld; santjihu «gehoekt", met 



hoeken (v. tjihu, elleboog); sanggöbo, vooroverliggen (vgl. § 27); sarènga, 



achteroverliggen (Mak. lengang) ; sambanta, recht uitgestrekt ; safaka, zich 



openen, geopend als eene bloem (vgl. §14); santjamba en santjaru-ntjamba, 



zich verspreiden (vgl. tjamba) ; sambura (versterkt sambara-mbura) idem 



(wura, strooien); sanggili, zich verbergen, naast ili; iets verbergen (vgl §16); 



saróme, glimlachen; santjedi (Mak. tdtjddo), hikken. Omtrent het gebruik 



van het perf. bij deze woorden, vgl. § 242. 



Voorts treft men verscheidene woorden met sa aan, afgeleid van kwali- 



ficatieve werkwoorden, waarin sa. eene verminderende kracht heeft, evenals 



een Bat. lar in woorden als: targosing, geelachtig, bijv. sa fat, bitterachtig 



(paï voor mpaï, vgl. § 154, bitter), safaö, eenigszins schor (mpaö, schor); 



sarata, eenigszins heet of bijtend op de tong (nala, heet, bijtend); sabura, 



witachtig (bura, wit); sakala, roodachtig (kala, rood); sameè, zwartachtig 



(meè, zwart); sangontjo, zuurachtig (ngontjo, zuur); sampinga-mpinga, doovig, 



hardhoorend (mpinga, doof) ; sampini-mpini, eenigszins door den neus sprekend 



(mpini, door den neus sprekend). In deze beteekenis nu is het prefix niet 



geheel in onbruik geraakt. Op 47.16 — 17 wordt volgende zin aangetroffen : 



waü-ra tolu nöro, upa nóro nöno-na, ntika na-iyu mpa wdra sapili-pili tuta-n 



ro sambari-mbari-na ba bembe aka-n de, toen hij drie of vier slokken gedronken 



had, voelde hij een weinig hoofdpijn en een weinig duizeligheid door de 



kaljoeboeng. Op zichzelf nu bestaat er geen sapili-pili Ma of sambari- 



mbari, maar in eene constructie met wdra (zijn) gevolgd door het verdubbelde 



stamwoord met sa en den genitief van een der persoonlijke voornw. kan van 



