196 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



Mal. berbuwah, naast wuwa, vrucht; ndinga, te zamen zijn, naast dinga, 

 kameraad; nggdna, Mal. beranak, naast ana, kind; nggawo, Mal. bernaung, 

 naast hawo, schaduw; nggeli, spreken, naast eli, geluid; ntjuwu, gewond 

 worden of zijn, naast suwu, wond; ntjewi, meer zijn dan, uitermate, zeer, 

 naast sewi, wat meer is, overschot. Uit bovenstaande voorbeelden blijkt, 

 dat wat hier door den neusklank aangeduid wordt in het Mal. gedeeltelijk 

 door het preiix ber, nog beier in het Bat. door de prefixen mar en ma wordt 

 uitgedrukt. 



Van de bovenopgesomde woorden kan nggana, evenals het Mal. beranak 

 ook transitief gebezigd worden. Zoo ook ntjewi in een zin als: na-ntjewi 

 upa kaki dèse-na, lett. zijne grootte (hoogte) overtrof 4 voet (52.40). Van 

 substantieven afgeleid, worden deze werkwoordsvormen ook aangetroffen waar 

 het Jav. en Mal., enz. den vorm met den neusklank, waarna de tenues 

 verdwijnen, bezigt. Ook deze woorden kunnen transitief gebruikt worden. 

 Zoo treft men nog naast hawi, hengel, nggawi, met den hengel visschen, 

 Mal. mengail, aan; naast ati, atap, dak, nggati, met een dak dekken, een dak 

 maken, vgl. Jav. ngatëp. Zoo is ook te verklaren: nlando = Mal. meng hadap, 

 van tando, dat oorspronkelijk «voorzijde" moet beduid hebben, vgl. salando, 

 § 152. Tegenwoordig evenwel bezigt men gewoonlijk in plaats van nlando 

 den vorm zonder neusklank, bijv. döho tando e/e, zitten met het gelaat naar 

 het oosten gekeerd (5.1). Dit zal wel zoo te verstaan zijn, dat de vorm 

 ntando later weder tot tando afgesleten is. Men vergelijke hierbij tjena, aan 

 den dauw blootstellen en sena, dauw; tjumpu, eindigen, finiri, (doch ook als 

 subst. gebezigd: einde, bijv. van een verhaal) en sumpu, einde, uiteinde van 

 een concreet voorwerp en zie ook beneden. 



Verreweg het grootste aantal dier woorden, welke met het prefix ma de 

 functie van onze adjectieven of verbaal adjectieven als attribuut vervullen, 

 vertoonen nu zulk eene nasaal, tenzij de aanvangsletter van het oorspronkelijke 

 grondwoord daarvoor niet geschikt is (eene l of neusklank, wel daarentegen 

 eene r, welke dan tot d wordt, bijv. ndapo, Jav. rapet) en zoo zij niet reeds 

 een der prefixen ka, ta of sa bevatten. Van andere, welke nu geen nasaal 

 vertoonen, kan met meerdere of mindere zekerheid gezegd worden, dat zij 

 die vroeger wel bezeten moeten hebben, zoo pal, bitter, waarvan de aanvangs- 

 letter, te oordeelen naar safaï, eene /zou geworden zijn, indien dep niet door 

 den neusklank gespaard was, terwijl de vorm mpaï daarenboven nog in het 

 Kölosch is bewaard; doö, ver, nog ndöo in sa-ndoö ntanda, de geheele verte 

 van zien, zoo ver men zien kan; bou, nieuw, waarvan de beginletter 

 waarschijnlijk w zoude geweest zijn, vgl. § 17, als de vorm niet oorspronkelijk 

 * mbou ware geweest, terwijl daarnevens nog mbdru, jong, bestaat; bini = 

 Mal. penuh, waarvan de b waarschijnlijk uit een ouder * mbini te verklaren 

 is, vgl. § 14; enz. Uit deze verschijnselen is dus in de eerste plaats de 

 conclusie te trekken, dat in lateren tijd in het Bim. eene neiging moet ontstaan 



