202 B1MANEESCHE SPRAAKKUNST. 



van linggi, kussen en pohu, omvatten; woi haa z. v. a. woi ndai haa kai, 

 slagtand, van woi, tand en haa, bijten (81.12). In pande ndede, smid, van 

 pande, = het Mal. woord en ndede, smeden, gevormd op dezelfde wijze als 

 pande hadju, timmerman, vervult ndede de plaats van een verbaal subst., 

 zoo ook in tjoi ivaa, koopsom voor eene vrouw, van tjoi, prijs en waa, brengen, 

 voeren (hier spec. naar huis voeren, vlg. de uitdrukking óto ro waa). Tot 

 deze soort van samenstellingen moet ook gebracht worden : doü labo, medgezel, 

 volgeling, ofschoon labo thans niet meer als werkwoord in gebruik is, vgl. 

 § 60. Zeer veelvuldig komen deze samenstellingen overigens in het Bim. 

 niet voor. Omtrent eene samenstelling als: doü mpanga zij nog opgemerkt 

 dat die niet gebezigd kan worden met een object, genitief, een woord als 

 paardendief kan dus niet weergegeven worden met: doü mpanga djara, 

 maar moet luiden: doü mampanga (of marampanga) djara. 



Ook komen samenstellingen voor met de grondwoorden der kwalificatieve 

 werkwoorden, gewoonlijk heeft dan of hel eerste óf het laatste lid der 

 samenstelling in meerdere of mindere mate zijn eigenlijke beteekenis 

 verloren, bijv ama toi, klein-vader, d. i, oom; ana tatoi (voor toi-toi) in ana 

 taloi-na ba galara, de klein-kinderen, d. w. z. de onderhoorigen van een 

 dorpshoofd (15.28); masa-ngganga, goud, naar Bim. spraakgebruik lelt. 

 roodachtig geld, mada nowa, helder-oog, d. i. wichelaar (64.3). Hiertoe zijn 

 ook te brengen soortnamen als: bure kèla, paaische bure; fdre nae, harige 

 padie (lelt. groole padie), enz. evenals bijv. ons roodekool, enz. Mböto, 

 veel, wordt in samenstelling gebezigd, wanneer het niet juist een groot aantal, 

 maar eenvoudig een meervoud te kennen geeft, bijv. ede mpara nggdhi-na 

 de ana mori mböto-na, daarop zeide hij tot zijne leerlingen (3.2). Op deze 

 wijze is ook te verklaren de samenstelling van döho met een subst. om een 

 meervoud aan te duiden, vgl. § 185, ofschoon döho thans geen levende 

 beteekenis meer heeft. Somtijds evenwel treft men samenstellingen aan, 

 waarin het subst. geheel en al in de eigenlijke beteekenis genomen wordt, 

 terwijl ook hét tweede lid zoodanig kan worden opgevat, bijv. na-iwa-ku 

 ana loi-n ede, zij hield haar klein kind op den schoot (24.9); wdra dja kombi 

 ana ita? Ntjambe kai ba ompu; wdra ana siwe sampela-ku sa-buwa, (hij 

 vroeg:) hebt gij ook kinderen? De oude man antwoordde: ik heb ééne 

 volwassen dochter (42.24 — 25); au kombi habar, ruma-e, mai kasampu-sampu 

 kai edi ita ruma-ku di uma mbinlja lamada ake, wat is er, heer, dat uwe 

 Hoogheid hare voeten komt vuil maken in mijn bouwvallig huis? (47.30). 

 Hier zoude het de vraag kunnen zijn of de samenstelling alleen formeel is, 

 gelijk bijv. in het Bug., waar elk met onze adjectieven overeenkomend woord 

 steeds met het bepaalde subst. zulk eene formeele samenstelling vormt, bijv. 

 aniarang makessin-na, zijn mooi paard ; dan wel of beide woorden ook 

 eene eenheid van begrip te kennen geven. Mij schijnt het laatste het geval 

 te zijn, zoodal de vertaling, bovengegeveu, vooral van de beide laatste 



