^08 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



logisch onderwerp wordt voorgesteld door een persoonlijk voorn w., dit 



aangeduid worden door het volledig voornw. na den genitief ervan te 



herhalen : wati wara masa-ku nahu kone sa-balae, ik heb geen geld, zelfs geen 



duit (57.28); mbuda isi mada-mu nggomi, zijt gij blind? (24.51). Bij deze 



constructie valt geen bijzondere nadruk op het voornaamwoord, dewijl dit 



achteraan staat en dus de gewone plaats van het subject inneemt (vgl. § 289). 



Wil men den nadruk er op leggen, zoo wordt het vooraan geplaatst, bijv. 



nde pala ai-na ngeri, mai ka ndede-n nahu ake na-hido-ra lóko-ku, maar maak 



het niet te lang, want ik heb honger. (Het Bim. moet hier nadruk op nahu 



leggen, dewijl het subject in de hoofd- en nevenzin verschillend is, vgl. 



§ 230, 26.6). Met nadruk kan ook een subst. als logisch onderwerp vooraan 



geplaatst worden, bijv. riyana-n ake mböto sdhe-na, (van) den schoonvader 



vele waren de buffels (de schoonvader had vele buffels, 27,11). Men vergelijke 



ook het gebruik der volledige voornaamw. te zamen met hunnen genitief na walt. 



§ 163. Ook een attributief gebezigde bezittelijke samenstelling wordt dikwijls 



ontbonden, wanneer zij een woord bevatten dat »zeer, erg" beteekent, bijv. 



wara sa-buwa kola na-nfjewi kai-ku ba taho, er was een zeer schoone vijver 



(voor: mantjewi taho, 82,23. v. o.); wara sa-buwa lewi na-mböto malai-ku isi-na, 



er was een tuin, wiens inhoud zeer veel was (waarin zeer vele planten 



waren, 65.34). Ook de samenstellingen, welke de lengte en breedte te kennen 



geven, worden dikwijls op de volgende wijze ontbonden: ede-ra mbeï kai ba 



ruma-l kuru besi wara sd-ndupa ndru-na, sa-tenga ndupa dèse-na, daarop gaf 



hem de vorst eene ijzeren kooi van één vadem lengte en één halven vadem 



hoogte (46.22 — 23); op dezelfde wijze, dus als bij praedicatief gebruik in 



een zin als: kira-kira wara sa-singku deï-na dana ra-ngdri-na, vgl. boven § 161. 

 Aanm. Slechts zelden treft men in het Bim. eene constructie aan, waarbij een subst. gevolgd door 

 een deelwoord dient tot attributieve bepaling van een ander subst. Een voorbeeld is: sinlji 

 mata mandanda, een ring met steentjes op een rij (108.18) zoo ook: doü neè-na mataho, 

 iemand van goeden wil (13.8). 



§ 164. Andere samenstellingen, waarvan het eerste lid een werkwoord, het tweede 



een subst. is, zijn niet zeer talrijk. Voornamelijk treft men ze aan, als 



het werkwoord intransitief is, in de beteekenis van: als dat, wat het subst. 



voorstelt den inhoud van het werkwoord verrichten, bijv. sadja-na lopi — 



na-luu djuru mudi kai-ku ba la Sawi, jammer van het schip, — waarop 



Sawi als stuurman in dienst is gekomen (101.7 — 9); nee hadji = Mal. naik 



hadji (10.3); nggeè ada, lett: als slaaf blijven of wonen, v. d. zijne opwachting 



maken bij den vorst of een hooggeplaatste en v.d. wederom ook als een 



transitief werkwoord gebezigd met de beteekenis van: iets berichten of 



mededeelen aan een hooggeplaatste, vgl. de teksten passim. 



Voorts vormen eenige werkwoorden met hun object, wat dan steeds een 



verbaal subst. is, eene samenstelling, bijv. mbeï ngowa, (bijv. mbeï ngowa-pu, 



54.8) mededeeling geven, kennisgeven ; mbeï ntjonggo, leenen, ter leen geven ; 



nggdra ta-mpaa menlja-sa, als gij mcntja speelt (schermt, I). Eene enkele 



