BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 209 



maal staat het subst. ook in andere verhouding tot het werkwoord, bijv. in 

 mpaa luba, kaartspelen, 

 165. De samenstellingen van twee woorden van verbale beteekenis zullen hier 

 voor het gemak verdeeld worden naar de transitieve of intransitieve beteekenis 

 der woorden, die de samenstelling vormen. 



Twee woorden met transitief-verbale beteekenis worden in de eerste plaats 

 samengesteld om daardoor een begrip uit te drukken, wat bij ons wordt te 

 kennen gegeven door samenstelling van een transitief werkwoord met een 

 scheidbaar partikel of bijwoord : ntjihi-ndai-na, nggömi, ake pala biya weya-ku 

 luta-mu, het juiste er voor (voor wat gij verricht hebt) zou zijn, gij, mijn 

 stukslaan van uw hoofd (uw verdiende loon zou zijn, dat ik uw hoofd stuk 

 sloeg, 50.31 — 52, pala Ma uit pala, slaan en bia, breken, frangere) ; ede-ra 

 ponggo bóo mena kai-na fuu aduriya, daarop hakte hij al de doerian-boomen 

 om (50.22 — 23, ponggo bóo uit ponggo, hakken en böo, vellen) ; pata tjengga-ku 

 rawi mamada labo mamami, onderkennen (uit elkander kennen) onrijpe en 

 rijpe daden (90.4, pata fjengga uit pala, kennen en tjengga, scheiden) ; köne 

 wara doü mamai fou batu-ta, al is er iemand, die ons komt nazetten (41.6 — 7 

 f ou balu uit fou, jagen, nazetten en balu, volgen). Op deze wijze is ook te 

 verklaren een zin als: kani imba-ku kani kafir (kam imba uit kani = Mal. pakei 

 en imba, nabootsen) nabootsend dragen de kleeding der ongeloovigen, zich als 

 de ongeloovigen kleeden (9.14. v. o.). Verder behooren hiertoe de samen- 

 stellingen van een transitief werkw. met een ander, voorzien van het prefix 

 ka, als mbadju kakubi, fijnstampen, waarvan reeds in § 40 voorbeelden 

 gegeven zijn. Dewijl dat, wat wij door een scheidbaar partikel, adverbium 

 of adjectieven uitdrukken, het eigenlijk bepalende element is, wordt dit in 

 het Bim. ook steeds door het tweede werkwoord voorgesteld. In het voorbij- 

 gaan zij opgemerkt, dat het Bim. evenals de verwante talen, dikwijls een 

 enkelvoudig werkwoord bezigt, waar bij ons het gebruik van een compositum 

 noodzakelijk is, bijv. ndadi haa lalo weya ba wai rera doü mpanga ede sa-dompo, 

 de oude vrouw beet daarop dadelijk een stuk van de tong van den dief af (41.50). 

 In de boven aangehaalde voorbeelden vormen de twee werkwoorden niet 

 alleen eene samenstelling naar den vorm, maar ook naar den zin, dewijl zij 

 te zamen duidelijk één begrip uitdrukken. Dikwijls echter stelt het Bim. 

 ook twee transitieve werkwoorden naar den vorm samen, zonder dat er aan 

 eene eenheid van begrip te denken is, bijv. ede-ra lao fou batu kai-na raa 

 edi Arna Seho ede, daarop ging hij A. S. (d. i. den buffel) achterna, zijne 

 voetstappen volgende (56.18). Deze samenstellingen worden gebezigd, wanneer 

 het tweede werkwoord door een deelwoord kan vervangen worden en beide 

 werkwoorden hetzelfde object hebben, vooral wanneer dit laatste verzwegen 

 is (dus bij ons door een voornaamw. wordt weergegeven). Het hier gegeven 

 voorbeeld stelt dus een bijzonder geval voor, dat alleen daardoor mogelijk is, 

 omdat het tweede werkwoord, batu, hier eigenlijk eene dubbele functie vervult, 



VEBH. BAT. GEN. XVIIIL. 14 



