212 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



werkwoord, wat wij door eene samenstelling met »gaan" kunnen Weergeven, 



de beteekenis van het composituni ook eene andere kan zijn, zoodat wij het 



tweede werkwoord door een infinitief, al of niet voorafgegaan door »om te", 



moeten vertalen, vgl. § 170. Zoo kan londo batu evenals boven beteekenen : 



«afdalen, volgende iets, wat eveneens afgedaald is", maar ook: afdalen om 



iets, wat bijv. op den weg loopt, te volgen. In de tweede plaats worden ook 



op deze wijze, evenals van twee transitieve werkwoorden, enkel formeele 



samenstellingen gevormd, vgl. § 165, bijv. ede-ra luu batu-kai-na lapa ede di 



ade lewi, daarop ging hij den tuin binnen, volgende de goot (of door de goot, 



65.39). Zoo zijn ook te verklaren samenstellingen als nangi kantjü-ntjii ade, op 



hartverscheurende wijze weenen, enz., waarvan voorbeelden zijn gegeven in § 40. 



Aanm. In deze samenstellingen worden de in § 154 besproken transitieven en intransitieven, als 

 bia en mbia, door elkander gebezigd in transitieve beteekenis, zoo leest men op 13.11 — 13: oi 

 malao ntiri rasa-na, nasi mangemo ntiri rasa-na, water, dat op zijn land afgaat of naar 

 zijn land toestroomt, een vogel, die op zijn land afvliegt, waarin ntiri blijkbaar voor tiri staat ? 

 dewijl anders voor rasa-na eene praeposilie moest staan, zoo ook na een transitief werkwoord: 

 ta-löo mbia-ku rowa ede, gij werpt den pot stuk (5.3J; waü ede, na-pöde ivdri nggiri-du ba 

 ompu-mu, daarna hebben uwe grootouders het ineengedraaid en omgewend (87.1). 



§ 168. Zeer talrijk zijn de samenstellingen van twee intransitieve werkwoorden, 

 soms kunnen wij deze eveneens door eene samenstelling weergeven, somtijds 

 moeten wij het tweede door een deelwoord of de omschrijving daarvan, of 

 wel door een adjectief, soms ook door een bijwoord of bijwoordelijke uit- 

 drukking vertalen, ook in dit laatste geval vervult het tweede werkwoord in 

 het Bim eigenlijk de functie van een deelwoord. Bijv. na-èda-ku ama-na 

 wunga maru sarènga-na, (toen) zij hunnen vader achterover zagen liggen 

 (19.4 — 5, maru sarènga uit maru, liggen en sarènga, ook alleen: achterover- 

 liggen) ; na-maru sambanta-ra di lewa-kai ede, hij lag languit op het slagveld 

 (79.27) ; na-tantu ndadi mbóto-ra, zij zullen zeker veel worden (vermeerderen, 

 80.8. v. o.); wunga maru ngèpa-na awa fuu dobu, terwijl hij onder het suikerriet 

 verscholen lag (26.12, maru ngèpa, zich verschuilende liggen); ede-ra made 

 lelo kai-na ana udi-r mudi ede, daarop stierf het kind van den leguaan, 

 verpletterd (20.17); saraka mabu tarambeyo-na di kèto Ama Metjo, totdat 

 hij viel, hangende aan den staart van A. M. (d. i. den tijger), tot dat hij viel, 

 terwijl hij aan den staart van den tijger bleef hangen (38.37); na-lao lampa 

 rero-ra di kengge moli, zij ging op het strand rondloopen (66.15); na-sera 

 sai-ra, hij ging even aangaande (in het voorbijgaan) zijne behoeften doen 

 (56.5) ; na-luu ngdro-ra di ade dobu ede, hij ging rondgaande (d. i. nu hier 

 dan daar) in het suikerriet (26.10); na-waü-du mbia sambara-mbura pingga 

 ro mangko, de schalen en koppen waren «zich overal verspreidende" (in 

 duizend stukken) gebroken (27.23) ; au-tji habar mai mböto kai weki nggömi 

 döho ake, wat is er, dat gij lieden komt veel zijnde (met uw velen, 55.16); 

 sabune-bune-du ntoi nggèè tjampo-na, een tijd lang woonden zij «gemengd" 

 (te zamen, 58.5). 



