BIMANEESG HE SPRAAKKUNT . 215 



luu, ingaan; lósa, uitgaan; londo, naar beneden gaan, afdalen; nee, naar 

 boven gaan, opklimmen, als ook luu, opstaan, kunnen met het daarop volgende 

 werkwoord, wat wij weergeven door een infinitief alleen of een infinitief 

 voorgegaan door »om te", naar willekeur al of niet samengesteld worden. 

 Rai, snel gaan, ijlen, vóóraan geplaatst, wordt steeds met het volgende 

 werkwoord samengesteld, (voorbeelden zie men boven onder § 168). Bijv. 

 lao weha-pu kapa ede, ga dit scheepje halen (22.7); ake bunga, wai-e, ta- 

 lao-ra landa di kapa mabou mai ede, hier zijn bloemen, grootmoeder, ga die 

 verkoopen op het schip, dat pas aangekomen is (71.35); na-lao hade-du, zij 

 gingen hen dooden (75.32); na-lao-ra weha hadju kaa, hij ging brandhout halen 

 (65.16); ede-ra lao weha kai-na hadju, daarop ging hij hout halen (62.28 — 29); 

 ede-ra lao kai wai maweha pöo ede, daarop ging de oude vrouw het stuk 

 bamboe halen (24.19); na-mai waa kaleï-ra ba doü di tando ruma-t, de lieden 

 kwamen hem in tegenwoordigheid van den vorst dragen (60.35); ku-mai 

 póda mpa dodo oi nöno, ik kom werkelijk alleen maar om drinkwater vragen 

 (50.30); na-londo ao-du ba radja Mangendar-Sri, vorst M. S. ging naar beneden 

 om hem te gemoet te gaan (75.5 — 6); ede-ra londo kai wei sangadji Ana-ana 

 awa tinli tonda maao ruma-t sangadji mamai ede, daarop ging de vrouw van 

 vorst A. a. naar beneden, onder aan de trap om den vorst bij zijne komst te 

 gemoet te gaan (48.1); taho-pu nee maru-ku èse elo-n mangge ake, het is 

 het beste, dat ik opklim om te slapen (ga slapen) op den top van die 

 tamarinde (40.41): taho mpara neè-ku maru èse elo-na, het best is, dat ik op 

 den top ga slapen (41.9); na-luu dja-ra raho, zij ging ook binnen om te 

 vragen (56.27); ede-ra luu liyo kai ba iha-na, daarop kwam zijne moeder 

 binnen om te kijken (33.2); ede-ra lösa kai ompu makaringa sangadji Ana-ana, 

 enz., daarop ging de oude man naar buiten om vorst A. a. mede te deelen, 

 enz. (45.12); ta-lösa ao-ku aka woha nijai, wij zullen uittrekken om hem 

 halverwege te gemoet te gaan (79.2); ede-ra tuu rebo kai nahu, daarop stond 

 ik op om te (ging ik) dansen (19.7); ede-ra tuu kai ompu malao sodi ana-na 

 ede, daarop stond de oude man op om zijn kind te ondervragen (45.7 — 8). 



Vaak ook worden deze werkwoorden op de volgende wijze geconstrueerd: 

 eerst worden zij als afzonderlijk woord gebezigd en dan herhaald in samen- 

 stelling met het volgend werkwoord als deelwoord of in substantief vorm als 

 plaatsvervanger van het deelwoord (vgl. § 44 en § 249). Voorb. ede-ra 

 lao kai wai malao raho, enz., daarop ging de oude vrouw [gaande] vragen, 

 enz. (72.1); wati ntene-pu mai-na kali mamai waa wei sangadji Ana-ana, 

 toch kwam de kali de vrouw van vorst A. a. nog niet brengen (47.19): 

 ede-ra lösa kai wei sangandji Ana-ana malosa wira weya dipi umpu, daarop 

 ging de vrouw van vorst A. a. naar buiten (uit haar kamer) om eene omzoomde 

 mat voor hem uit te spreiden (46.58). Gewoonlijk geschiedt dit, wanneer 

 het werkwoord den vorm van een subst. moet aannemen, doch ook wel in 

 een finieten zin, bijv. nggdra na-lao sara ama ro rahi-na malao nggee ada di 



