218 BIMAJVEESCHE SPRAAKKUNST. 



§ 172. Voor de samenstelling van een telwoord met een subst. zie men onder de 

 telwoorden. Ook voor zooverre samenstellingen van andere woordsoorten 

 voorkomen, zullen zij in de daarover handelende hoofdstukken besproken worden. 



WOORDHERHALING, 



§ 175. Omtrent den vorm bij woordherhaling is alleen op te merken, dat twee- 

 lettergrepige woorden geheel herhaald worden; terwijl, als een woord uit 

 zichzelf of door een nog gebruikelijk of niet meer gebruikelijk voorvoegsel 

 meer dan tweeletlergrepen bevat, alleen de beide laatste herhaald worden; 

 dus salama-lama van salama, het Arb. saldmat; sangadji-ngadji, van sangadji, 

 vorst; kantjii-ntjii van kantjii, verscheuren ; tampuu-mpuu van tampuu, beginnen, 

 tambdri-mbdri, van tambari, zich omwenden. Alleen vreemde woorden, die in de 

 Bimaneesche uilspraak drieleltergrepig worden, moeten in hun geheel herhaald 

 worden als mant ar i-mant ari. Kai, labo en weya hebben natuurlijk geen invloed 

 op de herhaling, zij worden, zoo de zin dit vereischt, eenvoudig achter het 

 herhaalde woord geplaatst. Hoewel de woordherhaling in het Bim. niet 

 zeldzaam is, is toch hare functie niet zoo uitgebreid als in sommige verwante 

 talen; er is mij bijv. geen subst, bekend, ontstaan uit de herhaling van een verbaal 

 woord, als in het Mak. en Bug. niet zeldzaam zijn; ook eene herhaling van 

 een subst. als bijv. het Mal. kuda-kuda, kan in het Bim. wel beteekenen: iets 

 als een paard, maar er is mij geen voorbeeld bekend, dat zulk een herhaald 

 subst. als benaming van een bepaald voorwerp optreedt, gelijk zulks in het 

 Mal. het geval is. Met eenige zeldzame uitzonderingen geeft de herhaling in 

 het Bim. nooit eene andere beteekenis aan het woord, maar wijzigt deze 

 slechts eenigermate, wat wij meestal door eene nadere bepaling aanduiden. 

 Deze wijziging van beteekenis nu komt overeen, met die, welke woordherhaling 

 of reduplicatie in de zustertalen veroorzaakt. 



§ 174. Is het woord een subst. dan drukt de herhaling in de eerste plaats een 

 verschil of verscheidenheid of een onbepaald meervoud uit, bijv. mböto 

 sangadji-ngadji ndai kabala-na, vele vorsten (van allerlei rang) stonden onder 

 zijne bevelen (55.7); ampo na-wii-du röo-röo hadju èse wawo-na, vervolgens 

 legden zij er (verschillende) boombladeren bovenop (69.40) ; ro ndake-ra karawi-ku 

 labo doü-doü makalai maraho inga labo ndai-ku, en zoo handel ik jegens 

 andere menschen (of iemand anders), die mij hulp komt vragen, (50.25 — 26). 

 In de tweede plaats geeft de herhaling eene versterking te kennen, welke 

 wij wel niet anders kunnen weergeven, dan door bij het subst. het adjectief 

 «geheel" te voegen: na-dödo tja-awa-ku, na-èda-ku doü sodi-na wunga bore-na 

 loi, na-kanteya mena labo lawili-wili-na, hij keek omlaag en zag zijne verloofde, 

 terwijl zij zich juist met een geneesmiddel besmeerde, (zoodat) » zij zichtbaar 



