BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 227 



hadden. Een werktuig moet aangeduid worden door een subst. (in hel 

 algemeen marakani, werktuig) en den passieven vorm met ndai en kai; het. 

 Mal. ganlungan, galg, bijv. kan in het Bim. alleen door marakani ndai lero 

 kai worden weergeven. De plaats wordt soms door den in § 159 besproken 

 vorm, meestal door omschrijving met hidi, uitgedrukt, bijv. hidi ndai bungka 

 kai wua, losplaats. 



Op dezelfde wijze moet het Bim. meestal te werk gaan om afleidingen 

 van een subst. uit te drukken. Een Mal. kayuan of kayu-kayuan, geboomte, 

 kan in het Bim. alleen gebrekkig weergegeven worden met sa-mena-na 

 hadju-hadju. Een woord als karadjaan in de beteekenis van «koninkrijk" kan 

 niet op eene soortgelijke wijze worden weergegeven, maar alleen door rasa 

 of dana (land) aangeduid worden (in de beteekenis «koninklijk" is het sangadji 

 kai, vgl. § 140). 

 185. Een subst. heeft evenals in de verwante talen, op zichzelf geen getal, 

 en kan op zichzelf zoowel het enkelvoud als het meervoud voorstellen. 

 Wil men bepaaldelijk het meervoud uitdrukken, dan plaatst men na het 

 subst., zoo het een persoon voorstelt, döho, wat meestal eene samenstelling met 



het subst. vormt, bijv. ana-na ba pande lima doü-n ; pala wdradja 



doü malanda-landa wuwa had ju, ede-ra ou kai ba ana döho-n ede, de timmerman 



had 5 kinderen ; er was nu ook eene fruitvrouw en de kinderen 



riepen deze aan (24.8 — 10) ; mai kara ndede-n ana döho-rnu na-nangi, dewijl 

 uwe kinderen weenden (ibidem, reg. 26). Somtijds blijft döho ook wel een 

 zelfstandig woord, bijv. iwa-na döho, zijne makkers (28.57); daarentegen iwa 

 döho-n, (ibidem, reg. 56). Ook wanneer dieren als personen voorgesteld 

 worden, kan dit woord gebezigd worden, bijv. ede-ra mafaka kai böte döho, 

 daarop kwamen de apen overeen (58.1). Zoo kan het ook na woorden als 

 ade, hart, geplaatst worden, wanneer deze in plaats van den persoon gebezigd 

 worden : ede-ra tjuwa rai mena wdli kai-na kapöda-pöda ade-n döho-na, daar 

 vluchten zij wederom «hunne harten recht makende of er op zettende" 

 (zich daartoe zooveel mogelijk inspannende, uit alle macht, 41.56). Met 

 döho wordt ook het meervoud der pers. voornw. gevormd, vgl. § 208, en 

 zoo vindt men het ook wel op de volgende wijze gebezigd: na-kau-du lemba 

 waa di uma döho-na (of uma ndai döho-na; 28.24), hij beval hun het naar 

 hunne huizen (hunne eigene huizen) te brengen (29.11 — 12); waarin döho, 

 hoewel in samenstelling met het subst., niet het meervoud daarvan aanduidt, 

 wat trouwens niet zou kunnen, dewijl het geen persoon voorstelt, maar het 

 meervoud van den genitief van het persoonlijk voornw. Ook mböto, veel, 

 kan dienen tot uitdrukking van het meervoud, hetzij in samenstelling met 

 het subst. als in: ede mpara nggdhi-na di ana mori mböto-na, daarop zeide 

 hij tol zijne leerlingen (5.2), hetzij als afzonderlijk woord met ma, gelijk in: 

 ede-ra suru mena-na sangadji-ngadji mamböto ede, daarop trokken de verschillende 

 vorsten terug (79.52). Na andere subst. heb ik mböfo alleen zóo aangetroffen, 



