BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 253 



aherat ntjöki-na, gelooft in de straffen van het leven hiernamaals (105.11), la-kalösa-ku 

 dolu bura-na, uit het ei doet gij het wit (3.31). 

 Aanm. II. Omtrent het spraakgehruik is nog op te merken, dat men gewoonlijk hij uitdrukkingen als: 

 de vorst of de menschen van dit land, enz. geen genitief bezigt, maar men zegt: de vorst 

 of de menschen in (di of di adé) het land, voorbeelden zijn passim in de tekslen te vinden. 

 (Bij uitzondering is een genitief gebezigd op 49.12). Ook al volgt de naam van het land, 

 enz., wordt dezelfde constructie gebezigd, bijv. ndadi sangadji di rasa Anta-Baranta, vorst 

 van A. B. worden (80.6), na-ringa-ra habar ba Maharadja Indar-Dewa, sangadji di rasa 

 Anta-Baranta, toen I. D. vorst van A. B. hoorde het bericht, enz. (77.16). Als titel, gelijk 

 in den laatsten zin, bezigt men anders meestal den genitief, bijv. sdra dana Mbödjo, de 

 rijksraad van Bima (16.12, enz.). 



§ 189. Tot uitdrukking van den vocatief wordt achter het subst. een soort aanhechtsel 

 e gevoegd wat oorspronkelijk wel gediend zal hebben om de stem bij hel 

 uit de verte roepen, beter te doen doordringen. Door dat e wordt het accent 

 op de laatste lettergreep verplaatst, gaat het woordt op e uit, dan versmelt 

 het aanhechtsel met de laatste lettergreep, dus dambê (kinderen !) voor dambe-e. 

 Voorbeelden: iyo ina-e, ja moeder! (3.1.3); wali-po, guru-e, dulu-na de uma-na, 

 hij is nog niet t' huis gekomen, meester! (5.11); ake-ku uma-ku, ana-e, hier 

 is mijn huis, kindl (42.39). Staat de vocatief aan het begin van een zin, 

 dan wordt nog een partikel ai of e, ook hal of he, voorgevoegd : ai ana-e, 

 wdra pödo hadjal ndai-ku, kind, ik heb werkelijk iets noodig (40.10); e ana 

 döho-e, ngèna mpa dri lawa ake, kinderen, wacht hier maar buiten de poort 

 (40.6); ai tjina-e, bau-tji nggdhi tjowa kai-mu, vrienden, waarom spreekt gij 

 leugens! (104.9). Wordt een subst. op eene of andere wijze bepaald, dan 

 wordt e gewoonlijk aan het laatste woord gehecht, ook al heeft er geen 

 samenstelling plaats van het subst. met zijne bepaling; e doü matuwa-e! 

 (25.35); ai ana Kio-e, mijn zoon Kio ! (3.12); ina ruma-e (35.15). Evenwel 

 kan e ook weggelaten worden, bijv. mu-kapöro-ro, wai? Nf jambe kai bawai: 

 wati kapöro-ku, ana, zijt gij toornig, grootmoeder? De oude vrouw antwoordde : 

 ik ben niet toornig, kind (50.41 en 42); ai ana döho, (40.1); hai mböda 

 (21.1. v. o.). Op te merken is nog kaman-e, makkers (ook wel eens kama-n), 

 wat alleen in den vocatief voorkomt en daardoor de sluitende consonant 

 bewaard heeft. 



Aanm. Van woorden met verbale beteekenis worden dikwijls scheldwoorden gevormd, die als subst., 

 ten minste in die beteekenis, alleen in den vocatief gangbaar zijn. Of het grondwoord 

 alleen treedt, met achtervoeging van e, als zoodanig op, bijv. e tongge randa-e! (18.8), of 

 ma wordt voor het grondwoord gevoegd, terwijl een subst. ingeleid door ba volgt (vgl. 

 § 61); maranda ba doü (30.16). Enkele kunnen ook wel in andere naamvallen gebezigd 

 worden, maar dan steeds in verbinding met een ander subst., bijv., wati-du ngawa-ku tjampo 

 wdli labo tongge pande ede, ik wil niet meer leven met dat galgenbrok van een timmerman 52.17). 



§ 190. Eigennamen van personen, zoowel van mannen als vrouwen, worden aangeduid 

 door voorvoeging van la, indien zij van inheemschen oorsprong zijn: la 

 Dadju dula-r di uma-na, Dadju keerde naar huis terug (18.42); raa-na la 

 Eio, het bloed van Kio (5.4); lao hade-po la Kio, gaat Kio dooden (5.5); 

 nljarnbe kai ba la Kalai, daarop antwoordde Kalai (21.9. v. o.); bune ai nahu 



