BlMAiNEESCHE SPRAAKKUNST. 257 



gewone constructie. Na de persoonlijke voornaamwoorden wordt het telwoord 

 zonder na gebezigd : lamada duwa, wij beiden (45.27) ; lamada dèho tolu ake, 

 wij drieën (60.26); nggömi duwa ake, gij beiden (60.15); siya tolu ede, zij 

 drieën, deze drie (97.41). Ook wordt wel de genitief van het voornw. nog 

 aan het telwoord gehecht: üa ake tolu-ta, wij met ons drieën (59.40), Uit 

 de plaatsing van ake blijkt dat het telwoord bij deze constructie niet als 

 eene appositie van het voornw. kan opgevat worden, men moet het dus als 

 een absolutivum beschouwen, dus tolu-ta: » bij ons drie zijn, terwijl wij drie 

 zijn", vgl. § 249 en 257. Voor duwa-na na een subsi., dat een persoon 

 voorstelt, kan men ook zeggen: maduwa-na of maduwa-n, steeds met behoud 

 van na, vgl. § 59. Om één uit te drukken, moet ook bij personen gebruik 

 gemaakt worden van het hulptelwoord sa-buwa, steeds zonder na. Eene enkele 

 maal wordt ook wel bij de andere getallen een hulptelwoord gebezigd, bijv. 

 wdra ana-na tolu mbuwa, hij had drie kinderen (55.7), wat dan eveneens na 

 niet aanneemt. 

 195. Bij alle andere subst. moet om de getallen van één tot negen aan te duiden 

 na het telwoord gebruik gemaakt worden van zekere subst., die als eene 

 maat of maatstaf beschouwd worden en dus sa en de overige telwoorden 

 voor zich kunnen hebben, en daarmede verbonden als hulptelwoord dienst 

 doen. De eigenlijke beteekenis dier subst. gaat daarbij steeds in meerdere 

 of mindere mate verloren, meest blijft er zooveel van over, dat zij alleen bij 

 voorwerpen gebezigd worden, die eene zekere gelijkenis met wat het subst. 

 eigenlijk voorstelt, verloonen ; soms blijft van die beteekenis niets over. Over 

 het gebruik van ma bij deze woorden vgl. men § 59. Het voornaamste 

 dezer subst. is het woord, dat in verbinding met sa als buwa, met de 

 andere telwoorden als mbuwa (vgl. Aanm. na § 169) wordt uitgesproken. 

 (In het Kólosch zegt men ook sa-mbuwa of ha-mbuwa). Het is natuurlijk 

 oorspronkelijk identisch met het Mal. buwah, Bim. wuwa, vrucht, maar wordt 

 geheel als hulptelwoord gebezigd, zoodat het zoowel bij de meeste concrete 

 subst. als van abstracte, welke daarvoor vatbaar zijn, gebruikt wordt. Sa-buwa 

 kan ook als telwoord zonder nadruk dienen om de functie van ons onbepaald 

 lidwoord te vervullen. Vooraan geplaaist heeft het gewoonlijk de beteekenis 

 van ons onbepaald lidwoord : ntika na-èda-du sa-buwa ana doü siwe, plotseling 

 zag hij een meisje (67.15); na-mai-dja-ra sa-buwa karöku moro, daar kwam 

 ook eene groenachtige vlieg (75.11); na-ntumbu-ra siya labo sa-buwa wawi, 

 hij ontmoette een vaï'ken (81.10); na-nggeè-ra di sa-buwa uma, hij woonde 

 in een huis 75.55 — 54); lampa di sa-buwa rasa makalai, naar een ander 

 land gaan (45.52); na-lao nljafa-ra di sa-buwa nisa, hij spoelde op een eiland 

 aan (66.9) ; wdra sa-buwa wakalu, er was een tijd. z. v. a. op zekeren tijd 

 (70.24) ; wdra sa-buwa parakdra ndai nuntu wou, er is eene zaak, welke eerst 

 verhaald moet worden (60.25) ; sa-buwa durhaka manljewi nae, eene zeer groole 

 ongehoorzaamheid (98.12). Sa-buwa vervult ook de functie van onbepaald 



