BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 241 



§ 198. De telwoorden van af tien worden voor of achter de subst. geplaatst, terwijl 

 hulpwoorden gewoonlijk niet gebruikt worden, (uitgezonderd orï), dewijl 

 sa-mpuru, enz., reeds zelf het karakter van een hulptelwoord dragen. 

 Evenwel kan een hulpwoord gebezigd worden, bijv. bindera duwa ratu mbuwa 

 (78.3, zonder hulpwoord 77.42). De getallen, waarin één voorkomt, als: 

 elf, een en twintig, zijn in het Bim. echter niet anders uit te drukken dan 

 door: sa-mpuru sa-; duwa mpuru sa-, enz. en een hulptelwoord, in de meeste 

 gevallen buwa, zoodat men ook bij het tellen zegt: sa-mpuru sa-buwa (vgl. 

 § 191). De telwoorden van af tien komen altijd voor de subst., die sa 

 voor zich krijgen, dus: sa-mpuru nai, tien dagen; upu mpuru nai, veertig 

 dagen (68.9); tolu ralu ganta, driehonderd gantang's (9.8, v. o.); sa-ratu 

 arupiya, honderd gulden (50.20). Bij de andere subst. komen zij gewoonlijk 

 achteraan: ade binata upa mpuru upa, vier en veertig harten van dieren 

 (68.41) ; cifat duwa mpuru, de twintig eigenschappen (van God, 96.42). Na 

 subst., die een persoon voorstellen, krijgen zij na niet, dus nabi duwa mpuru 

 lima, de 25 profeeten (II); malaeka upa mpuru upa, veertig engelen (II). 

 Met nadruk worden ook deze telwoorden vooraangeplaatsl : lani duwa mpuru 

 lima ringgi sa-nicdb, het gewicht van 25 rijksdaalders is één belastbare 

 hoeveelheid (9.2. v. o.); upa mpuru upa tufa doü matuwa ngupa-na, ampo upa 

 mpuru tolu mawara, vier en veertig hoofden van oude lieden zoekt hij, eerst 

 drie en veertig zijn er (25.37) ; pidu mpuru duwa bidiaddri (92.5). 



§ 199. De telwoorden kunnen ook afzonderlijk gebruikt worden, doordien het subst., 

 wat zij tellen, verzwegen is; in dat geval moeten bij getallen onder de tien 

 op de gewone wijze de hulpwoorden of, zoo een persoon bedoeld wordt, de 

 genitief van het pers. voornw. 3 den pers. na gebezigd worden. Voorb. nde 

 pala sa-buwa ede na-nenti kalai-du, maar die ééne (nam. bloem) hield zij 

 afzonderlijk (72.38); sa-buwa ede: la-lao weha-ku-ro ro ede-ra lao weha, dit 

 eene (een van beide): moeten wij hem gaan halen of niet? (70.6); ede-ra 

 sambele kai-na duwa mbuwa, daarop slachtten zij er twee (nam. buffels, 29,31) ; 

 nahi upa lela duwa lela masarènga, duwa lela masanggöbo, vier bladen sirih, 

 terwijl twee op de voorzijde, twee op de achterzijde liggen (4.22 — 23). Bij 

 hoogere getallen dan tien wordt geen hulptelwoord gebezigd: upa mpuru 

 tolu mawara, drie en dertig (nam. hoofden) zijn er (25.37). 



Na-ntjdra-ntfao labo duwa-na ede, hij kreeg twist met deze twee (61.11. v. o.); 

 di ade matolu-n ede, onder deze drie (61.12. v. o.) ; na-nggampo-ra eli duwa-na 

 ede, zij beiden vereenigden hunne stemmen (69.24); sa-mena-mena-na raa-nunlu 

 duwa-na, al wat door deze twee (hen beiden) verhaald was (60.2); ndadi 

 na-lampa-ra upa-n ede, daarop gingen deze vier voort (daarop gingen zij met 

 hun vieren voort, 56.2— 3) ; ede-ra mabu kat duwa-na ede, daarop vielen zij 

 beiden (70.21); ede-ra lösa lampa kai-na lima doü-na ede, daarop trokken zij 

 met hun vijven uit (55.36). Het telwoord wordt ook wel herhaald: ede-ra 

 lao kai-na mpanga tolu-lolu-n ede, daarop gingen zij met hun drieën stelen (33.31). 



VERII, BAT. GEN. XLVUI. IQ 



