blMANEESCHE SPRAAKKUNST. 245 



(zij, nam. de vlag, zij drie singku turu's lang, 14.10); sa-pida mada-na midi-na, 

 één oogenblik is het aanhouden er van (het houdt een oogenblik aan, 10.38). 

 Men kan hierbij ook wdra (zijn) bezigen, bijv. wdra sa- singku dei-na, de diepte 

 er van was één armslengte (het was één armslengte diep, 62.30); mbeè-na 

 wdra (voor na-wdra) lolu mbuwa, hare geiten waren drie (zij had drie geiten, 

 17.8), vgl. voorts § 257. 



§ 200. «Eén van", enz. wordt uitgedrukt door het telwoord of hulptelwoord te plaatsen 

 na een der aanwijzende voornw., welke het subsi, bepalen: bakai-ku sdhe 

 ake sa-buwa, waar is één dezer buffels ? (28.28) ; bakai-ku wdli-ku sdhe ake 

 duwa mbuwa, waar zijn wederom twee van deze buffels? (29.15 — 16); lao 

 sambele-pu sdhe aka duwa mbuwa, gaat twee van gindsche buffels slachten 

 (29.28). Waar geen verwarring kan ontslaan, kan de gewone conslruclie 

 der telwoorden gebezigd worden, bijv. nde pala wdra sa-buwa doü mpanga 

 ede, na-ipi pöda-ku nae neè-n, één der dieven echter was zeer begeerig (39 27) ; 

 hier is door het gelijktijdig gebruik van het bepalende ede en van wdra de 

 zin duidelijk genoeg aangegeven. »Een van hen" is: sa-buwa doü-na, bijv. 

 nlika na-nggori sa-buwa doü-na, ede-ra nee loa djadja kai-na iwa döho-n, één 

 van hen kwam plotseling vrij, daarop maakte hij zijne makkers ieder op 

 hunne beurt los (41.1, vgl. 41.8); zoo ook sa-buwa doü-ta, één van ons (vgl. 

 39.23); sa-buwa doü-mu, één van u (86.58). Nadere bepalingen komen 

 gewoonlijk bij wijze van een vooropgeplaatsten genitief geheel vooraan, 

 vgl. 41.1. 



Uitdrukkingen als ons »één of twee, enz." om iets onbepaalds aan het 

 getal te geven, worden in het Bim. op dezelfde wijze uitgedrukt, bijv. sa-buwa 

 ro duwa-na doü matuwa-tuwa, één of twee oude lieden (45.14, doü maluwa 

 sa-buwa ro duwa-na; ibid. reg. 16); doü matuwa-luwa duwa ra lolu-na, twee 

 of drie oude lieden (31.10, duwa en lolu vormen hier eene oneigenlijke 

 samenstelling, evenals soms twee subst., vgl. § 156 vandaar ra voor ro). 

 Wanneer niet over personen gesproken wordt, wordt meestal geen voegwoord 

 tusschen de telwoorden geplaatst: karedo duwa lolu tjiru, twee of drie lepels 

 pap (66.29); sdhe maupa mbuwa lima mbuwa, vier of vijf buffels (29.20). Ook 

 wordt het subst. wel mede herhaald: duwa nai, lolu nai, twee of drie dagen 

 (75.19), wat natuurlijk altijd moet geschieden, om één of twee, uit te drukken, 

 bij de woorden die sa voor zich krijgen. 



§ 201. «Half" of »een half' wordt thans bij de woorden, welke sa voor zich krijgen, 

 uitgedrukt door: sa-lènga: sa-lènga ringgi, (de waarde van) een halven rijksdaalder 

 (87.4); sa-lènga nai, een halve dag. Het echte Bim. woord schijnt sa-dompo 

 (een deel) te wezen, het wordt echter hoe langer hoe meer door sa-lènga 

 verdrongen, men zegt echter nog wel sa-dompo nai. De helft van voorwerpen 

 is: sarunde-na (13.22, 29.40, 72.28), of saruwe-na. Somtijds beteekenl sarunde-na 

 niet zoo bepaaldelijk de helft, als wel een gedeelte, bijv. sa-runde-na makarawe, 

 sarunde-na mawèse, sarunde-na magdia, een deel van hen roeide, een deel 



