246 BIMANEESOHE SPRAAKKUNST. 



als distributief telwoord gebezigd kunnen worden, vgl. het Daj. hadadua. Een bezwaar hier 

 tegen is dat het Bim. nog een vorm makaduwa kent, en dus het onherkenbaar worden van 

 het prefix minder waarschijnlijk is, doch mogelijk is het ook, dat ter onderscheiding reeds 

 vroeg of wellicht van het begin af de neusklank na ma voorkwam, wanneer het woord 

 distributieve beteekenis had, waaruit later mangga ontstond, waarin geen ma en ka meer 

 herkend werd (vgl. ook het Daj. hangkalima (vijfmaal) met een Bulusch makalüva). Een 

 ander bezwaar levert hangga op. Het waarschijnlijkste is dat h hier vooreene oorspronkelijke 

 p staat (vgl. § 19), vgl. bijv. Bent. pakarua = Bul» makarua. 



§ 205. «Twee aan twee, enz." wordt door verdubbeling van het telwoord aangeduid, 

 als adverbiale bepaling en tevens ter onderscheiding van andere verdubbelingen 

 staat het dan meestal in samenstelling met het werkwoord : ede-ra kabe 

 sa-buwa-buwa kai tadjo sampari, daarop haakte hij (hen) één voor één met 

 het gevest van zijne kris aan (19.38); ede-ra tiyo sa-buwa-buwa kai-na, daarop 

 bezag zij (de soorten) één voor één (44.18). Mpuru, ralu, enz. worden ook 

 verdubbeld met ma na een subst. gebezigd : sangadji mampuru-mpuru, vorsten 

 bij tientallen, tientallen van vorsten (63.15); paruga maratu-ralu, honderde 

 hulpgebouwen of baroega's (79.10); van personen gebezigd kunnen zij ook 

 nu vooraangeplaatst worden: ralu-ralu-na doü, honderden van lieden (50.2). 

 Ook subst., welke eene maat, enz. aanduiden, worden verdubbeld met ma na 

 een subst. geplaatst: pala sandake ntoi-na rongga möda mpa kalo nahu 

 matunde-lunde, zoolang toch verdwijnen mijne bananen bij trossen (65.42 — 66.1). 



§ 206. Tot de onbepaalde telwoorden kunnen gerekend worden : 



sabune (vgl. § 272) of sabune-ku, hoeveel? bijv. sabune-ku fjoi-na mbeèakè, 

 hoeveel is de prijs van dezen bok? (hoeveel kost deze bok, 14.24). Het 

 wordt ook als vraagwoord gebezigd bij woorden, die eene uitgebreidheid van 

 ruimte of tijd aanduiden, dus: sa-bune nae-na, hoe groot is het? sabune 

 nloi-n, hoe lang. 1 " sabune vervult in het Bim. steeds de functie van praedicaat, 

 een zin als: hoevele menschen wonen in dit land? moet in het Bim. weergegeven 

 worden door: sabune doü manggeè di ade rasa ake, lett. hoeveel zijn de in 

 dit land wonende menschen/' Een werkwoord moet derhalve na sabune, om 

 als subject op te treden, den substantiefvorm aannemen, vgl. § 245, in een 

 bepaald geval wordt ook het verbale subst. met ndai en kai gebezigd, vgl. 

 § 125. In indirecte vragen wordt nooit sabune-ku, maar sa-bune of sabune-du 

 (zie beneden) gebezigd, vgl. § 224. 



Pila, hoeveel? treedt nooit als praedicaat op, maar behoort bij het subst. 

 evenals de telwoorden (vgl. beneden pila-pila); boë pila; hoe laat is het? 

 Sabune-bune of sabune-bune-du (zelden ra en nooit ku, vgl. § 270), waarvoor 

 bij verkorting ook sabune-du (zeldzamer sabune mpara of mpudu) en zelfs 

 sabune alleen, voorkomt, heeft in de eerste plaats de beteekenis van : hoeveel 

 ook : sabune-bune-du raho-mu, hoeveel gij ook vraagt. Dikwijls moeten wij 

 het door «hoezeer" vertalen: sabune-bune-du raho ba doü weli wad nee-na 

 mbeï, hoezeer de lieden ook vroegen om (ze) Ie koopen, wilde zij (ze toch) 

 niet geven (72.38); sabune-bune-du siwi ba ruma-l wali romo-romo 



