BIMANEESGHE SPRAAKKUNST. 249 



sandede ntoi tjampo-na labo pande wati-pu wdra-na vopo ro nggadi-na, zoo 

 lang als zij gehuwd was met den timmerman, hadden zij nooit twist of 

 ruzie gehad (66.9). De zin is eigenlijk, zoolang is haar getrouwd zijn, zoo 

 lang enz. maar de beteekenis van dit herhaalde «zoolang" wordt in het 

 eene samengetrokken. Andere voorbeelden zijn: nde pala masandede (ma 

 voor het praedicaat evenals soms voor sabune-bune, vgl. § 59) ntoi nggeè-na 



ede siwi wali ngawa-na tarima, zoolang als zij bleef, wilde zij geen 



liefkoozingen aannemen (61.1); nggdra na-ndede-sa, nggeè nggomi 



sandede ntoi-n, (constructie met vooropgeplaatst onderwerp, vgl. § 258), 

 mu-nggeè labo ade maiha, als het aldus is, hebt gij, zoolang als gij hier 

 verblijf hieldt, met een gebroken hart gewoond (68.27). Ook in den nazin 

 kan sandede ntoi-na voorkomen, bijv. ede mpara rawi-na sa-nai-nai, sandede 

 ntoi-na nggeè-na di ade wuba, dit deden zij eiken dag, zoolang als zij in 

 het bosch woonden (62.10). 



Hierbij is te vergelijken het boven aangehaalde : dodo kai-ku masa, sabune-bune 

 kasi ade-mu, de zin is eigenlijk: hoeveel ook uw medelijden is (of: hoeveel 

 gij ook geven wilt), zooveel geld vraag ik er voor. In sabune-bune wordt 

 echter de beteekenis van «hoeveel ook — zooveel" samengetrokken, evenals 

 in sandede ntoi die van «zoolang — zoolang", er staat dus: zooveel, hoeveel 

 dit dan ook zij, uw medelijden is, vraag ik er geld voor (in omgekeerde 

 volgorde der zinnen), men kan in het Bim. sabune-bune kasi ade-mu niet als 

 bepaling van masa beschouwen, het blijven twee afzonderlijke zinnen. 



In dezelfde gevallen, waarin sabune-bune in eene bezittelijke samenstelling 

 moet gebezigd worden, moet dit ook geschieden met sandede of sandake, 

 bijv. oi kola masandede dei, het water van een vijver, die zoo diep is (53.35). 

 In gedichten vindt men weliswaar sandede alleen na een subst. gebezigd, 

 bijv. (bidiaddri) masandede ede ba doü mümin mandai kawei, «deze zoovele 

 hoeri's zullen door de geloovigen tot vrouw genomen worden (92.6), in meer 

 gewone taal wordt hiervan gezegd: masandede mböto-(na), bijv. 21.1. v. o.). 

 Te vermelden is nog de behandeling van zinnen met sandede, enz. na een 

 woord, dat de constructie met kai vereischt, bijv. ba bau sandake ntoi-na da 

 wdra kai nuntu ro nggdhi-mu, enz., waarom is er zoo langen tijd geen verhaal 

 of woord van u geweest", waarom hebt gij zoo langen tijd niets verhaald 

 of gezegd, enz. (68.25), zooals blijkt wordt kai hier niet achter sandake, 

 maar achter het eigenlijke of logische praedicaat van den zin geplaatst. 

 Men kan evenwel ook zeggen: ba bau sandake ntoi-na da wdra nuntu ro 

 nggdhi-mu, vgl. § 124. Deze constructie moet gebezigd worden, waar op 

 het woord terstond een subst. met deel woordelijke bepaling volgt (als bijv. 

 in het eerste voorbeeld bij sandede). 

 % 207. Veel, weinig, enkele, wordt uitgedrukt door de woorden: mbólo (en synoniemen), 

 saloi en nggali, die dan wederom als praedicaat optreden, vgl. § 109, echter 

 alleen in hetzelfde geval wanneer ook sabune-bune als praedicaat optreedt, 



