250 BIMANEESCI1E SPRAAKKUNST. 



dat is wanneer volgens ons tanleigen »vele", enz. als subject, dan wel als 

 adjectief bij een als subject optredend subst. staan. Anders staan zij, als 

 elke andere attributieve bepaling, na het subst., bijv. na-èda-ku doü siwe 

 mamböto malösa watu rasa, hij zag vele vrouwen uit de stad komen (79.30 — 31), 

 terwijl » velen", enz. dan moet uitgedrukt worden door «vele menschen". 

 Wel kan mbölo, enz. den vorm van een verbaal subst. aannemen als 

 plaatsvervanger van het praedicaal, dan is echter de zin een andere, 

 namelijk zoo, dat het ook volgens ons taaieigen het praedicaat zou zijn, bijv. 

 labo mböto weki lamada döfio mangdha, »met het veel zijn van onze lichamen, 

 die eten" (terwijl wij, die aten met zijn velen waren (29.19). Satoi in de 

 beteekenis van »een weinig" komt achter het subst., bijv. róo rangga satoi, 

 een weinig bidara-bladen (4.18); sari satoi, een weinig (een klein stukje) 

 van den vloer (5.5). 



»Elk, ieder" is sa-niki-niki-na of sa-niki-niki, (dikwijls met het preüx ma, 

 vgl. § 59), wat een subst. is (vgl. boven § 193), terwijl het volgende subst. 

 in den genitief staat, gelijk uit den genitief van het pers. voornw. na 

 sa-niki-niki voldoende blijkt: di sa-niki-niki-na rasa, in elk land of elke stad 

 (103.31); dei masaniki-niki-na pamóka-na, in elk der zolders (91.34); di 

 sa-niki-niki djumaa, eiken Vrijdag (53.14); doü sa-niki-niki laluru, de menschen 

 van eiken weg (die langs eiken weg woonden, 49.12); dei sa-niki-niki galara 

 ede, aan elk der dorpshoofden (V.) ; labo kau-na döho èse kadera sa-niki-niki 

 saudaga ede, terwijl hij elk der kooplieden beval op een stoel te gaan zitten 

 (63.36). Ook bezigt men in dien zin: sa-buwa-buwa, bijv. deï masabuwa-buwa 

 lapu-na, aan elk der stengels (91.20), wat steeds moet gebezigd worden, 

 indien het subst. na het woord voor »e!k" verzwegen is: bune santika nae 

 fjanggi nae-na sa-buwa-buwa, als de grootte van een kopje was de grootte 

 van elk" (elk (der gezwellen) was zoo groot als een kopje, 32?17); tjöla 

 kai-pu pidu reya sa-buwa-buwa, betaalt elk met 7 reyalen (betaalt zeven reyalen 

 per stuk, 29.5) ; waar geen verwarring kan ontstaan, bezigt men wel sa-buwa 

 zonder herhaling, vgl. de paralelplaats van het laatste voorbeeld tjöla döho-pu 

 kai mapidu reya sa-buwa (29.29 — 30). 



Bij de subst., waarbij het getal wordt uitgedrukt door samenstelling met 

 sa, wordt »elk" te kennen gegeven door herhaling van deze samenstelling, 

 bijv. sa-nai-nai, elke dag, eiken dag, dagelijks (bijv. 65.18, 75.34, enz.) Men 

 vindt ook wel in deze beteekenis sa-nat zonder herhaling ; elke nacht {ai 

 mangadi) is sanai ai mangadi (bijv. 9.10. v. o.); sa-bae-bae, elke zijde, aan 

 weerszijden (48.17); sa-kdli-kdli, elke keer, telkens, evenals sa-kali met het 

 werkwoord in substantiefvorm geconstrueerd, bijv. sa-kdli-kdli mabu kamaa, 

 nggdhi-ra la Bango, enz., telkens als een kool viel, zeide Bango, enz. (34.15. 

 Sa-raa-raa wordt meest in de beteekenis van » zoodra" gebezigd met een 

 liniet werkwoord); deï masakamburu-mburu, aan eiken tros (91.21); deï 

 masanggini-nggini, aan elk (van vruchten, zaden, enz. gebezigd, 91.6). 



