BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 25 1 



Stelt «elk, ieder" evenwel den agens voor (onverschillig of deze daarbij 

 tevens het grammatisch subject is of niet), dan bezigt men tjuwa of met 

 herhaling tjuwa-tjuwa. Dit woord staat steeds in samenstelling met het 

 logische praedicaat, onverschillig of dit met het grammatische overeenstemt, 

 dan wel in den vorm van een eenvoudig verbaal subst. (ook na praepositie's) 

 of van een afgeleid verbaal subst. voorkomt. Bij die samenstelling neemt 

 het steeds de allereerste plaats in, dus komt het nog voor ndha-ndha of 

 tjoro-tjoro te staan, vgl. §§ 170, 261. Ongetwijfeld hangt het woord samen 

 met sa-buwa, vgl. Bug. suwa en tjuwa, in het Bim. heeft het echter naar 

 alle waarschijnlijkheid verbale kracht, zoodat daardoor de plaats, die het in 

 de samenstelling inneemt, verklaard wordt, terwijl de ij dan te verklaren is 

 uit een vroeger voorafgaanden neusklank (vgl. § 15 en § 154), de eigenlijke 

 beteekenis zou dan kunnen zijn: telkens éen zijn, dus na-tjuwa-tjuwa lao-ra, 

 zij zijn telkens één om te (of: in het) gaan, zij gingen ieder of ieder 

 van hen ging, vgl. sa-buwa-buwa, ieder, lett. telkens éen. Het niet herhaalde 

 tjuwa houd ik voor eene verkorting, evenals men soms sa-buwa voor sa-buwa- 

 buwa bezigt, wat hier des te meer kon plaatsvinden, dewijl er geen verwarring 

 kan ontstaan. Voorb. wdra maweha hadju wdra maweha wadu, na-tjuwa-tjuwa 

 töba-du la Kasipdhu mandinga labo fou kalosa-na, sommigen namen een (stuk) 

 hout, sommigen een steen en zij wierpen ieder (of ieder van hen wierp) 

 dien naar K. en joegen (hem) weg (61.1. v. o.); ro mandede wdli mpa sa-mena- 

 mena ana sangadji na-tjuwa-tjuwa kina-du bae ade-na, en zoo bracht ook elk 

 der prinsen zijne kunde in toepassing (79.17 — 18); ede-ra tjuwa-tjuwa 

 mbisa gantu-gantu-na, daarop viel elk van hen van de eene flauwte in de 

 andere (75.11); labo tjuwa-tjuwa kambèke-na hidi mandai rai kai, »met het 

 zoeken van ieder" (terwijl ieder zoekt) eene plaats om te vluchten (84.1. v. o.); 

 na-tjuwa nangi ndiha-ra lolu-n ede, elk der drie weende hevig (65.1); ede-ra 

 tjuwa lemba kai ba ndai ruma-t labo ana-na tolu-n, tuwa Puliri na-suu-ra, de 

 vorst zelve en zijne drie zonen droegen elk op de schouders, de vorstin droeg 

 op het hoofd (55.35). Ook als attributief actief deelwoord kan de samenstellng 

 met tjuwa voorkomen : iyu ni'mat dei masanggini-nggini sa-riwu mafjuwa-tjuwa 

 lai, de aangename smaak in elk is duizend, waarvan elk anders is (in elke 

 (vrucht) zijn duizenderlei, elk van elkander verschillende smaken, 91.6). De 

 Bimanees maakt veel gebruik van dit woord, altijd kan het worden vertaald 

 gelijk boven is geschied, maar dikwijls wordt het zoo gebezigd, dat wij, 

 volgens ons taaieigen, het werkwoord eenvoudig in het meervoud zetten of 

 wel »alle" bezigen: ede-ra tjuwa ngdha ro nöno kai-na upa-na labo ana-na, 

 daarop aten en dronken zij met hunne beide kinderen (56.41); na-tjuwa-tjuwa 

 lao wdli-ra di amba, zij (de man en vrouw) gingen wederom naar de markt 

 (62.5). Zoo bezigt men het ook in een zin als: wai ranggasasa tjuwa mant 

 kai-na duwa-na labo rahi-na, de oude reuzin nu ging vervolgens slapen met 

 haar man (69.26), dewijl duwa-na het grammatisch onderwerp is. Ook 



