MMANEESCHE SPRAAKKUNST. 253 



»Geen" wordt evenals in de verwante talen uitgedrukt door »niet een" 

 wati wdra masa-ku nahu kóne sa-balde? ik heb zelfs niet één (geen) duit 

 geld (57.28). Natuurlijk kan, wanneer de nadruk niet op één valt, het woord 

 voor één verzwegen worden: wali-du wdra uma, wali-du wdra doü, er was 

 geen huis, er was geen mensch meer (76.14). «Geen enkel*' wordt uitgedrukt 

 door »niet — elk", bijv. wati wdra sa-niki-niki kapa ro sakona madisa sai di 

 nisa ede «niet is er elk schip of schoener", (er is geen enkel schip of schoener), 

 dat bij dit eiland durft aanleggen (66.16^-17). Vgl. het boven aangehaalde 

 voorbeeld op 59.25. 

 Aanm. Omtrent het Kölosch is nog op te merken, dat na subst., welke een persoon voorstellen, het 

 telwoord dikwijls ka voor zich krijgt, hoewel het niet noodzakelijk is, bijv. haü ( = Bim. nahu) 

 maneè nggdna ana kapitu-n (= Bim pidu-n), ik wil zeven kinderen baren (110.7 v. o.); 

 ha-kiili ngqdna-na ana pitu-n, kaonu-n ( =■ Bim. ini na) mamune, ha-mbuwa pawai 

 ( = sa-buwa siwe), eenmaal baarde zij zeven kinderen, zes jongens en een meisje (1105—4. 

 v. o.). Sabune luidt in het Kölosch saapa, voor het overige bezigt men de Bim. woorden. 



VOORNAAMWOORDEN. 



§ 208. Van sommige persoonlijke voornaamwoorden bestaat in het Bim. naast een 

 volledigen een verkorten vorm. 



De volledige persoonlijke voornaamwoorden zijn : 



Voor den eersten persoon enkelvoud: 



Nahu. Dit woord is als het eigenlijke voornaamwoord van den eersten 

 persoon te beschouwen, het wordt gebezigd, wanneer men bij zich zelven 

 spreekt, of wanneer men familiaar spreekt tegen iemand van gelijken stand, 

 voorts wanneer een meerdere tegen een mindere, of een oudere tegen een jongere 

 spreekt. Ook wordt het gebezigd wanneer men tegen de Godheid spreekt. 



Lamada. Dit woord wordt gebezigd wanneer een mindere tegen een 

 meerdere of een jongere tegen een oudere spreekt. 



Ndai-ku. Wanneer men beleefd spreken wil, doch niet zoo nederig als 

 wanneer men lamada bezigt, gebruikt men ndai-ku, bijv. wanneer personen 

 van gelijken rang met elkander spreken, wanneer zij elkander niet familiaar 

 kennen. Wanneer iemand tegen een ander, die lager in rang, toch ouder 

 is dan hij, beleefd heidshalve lamada bezigt, dan zegt deze ndai-ku, dewijl 

 nahu te gemeenzaam zoude zijn. 



Voor den eersten persoon meervoud: 



Ita = Mal. kita gebezigd, wanneer de toegesproken persoon mede ingesloten 

 wordt. 



Nami = Mal. kami wanneer de toegesproken persoon uitgesloten wordt. 



Deze beide woorden behooren als meervoud bij nahu. Dikwijls zegt men 

 ook ita döho en nami döho. 



