BIMANEESOHE SPRAAKKUNST. 255 



aanduiden, dan plaatst men de telwoorden duwa, tolu, enz. achter het volledige 

 voornaamwoord, in welk geval döho bij de voornaamwoorden, die hun 

 meervoud met dit woord vormen, naar willekeur kan vervallen of blijven, 

 dus lamada duwa of lamada döho duwa, vgl. <S 194, men kan echter lamada 

 döho, enz. zonder telwoord ook voor twee personen bezigen. Behalve voor 

 een telwoord wordt döho na de volledige voornaamwoorden zoo goed als 

 nooit weggelaten, slechts eene enkele maal, als de zin zeer duidelijk is (bijv. 

 lamada ada-ta sa-dana Mhödjo, wij, uwe onderdanen van geheel Bima, 

 16.12. v. o.) geschiedt dit, maar ook, wanneer er geen verwarring kan 

 ontstaan, wordt döho gewoonlijk gebezigd. 



De verkorte persoonlijke voornaamwoorden komen alleen in verbinding met 

 andere woorden voor. 



Zij zijn: 



ku (achter een woord soms tot k verkort), wat bij nahu behoort; ta, wat 



bij ita in beide beteekenissen behoort (zoo het bij ita pwij" behoort, achter 



een woord soms verkort tot t) ; mu (achter een woord soms tot m verkort), 



wat bij nggömi, na (achter een woord soms tot n verkort), wat bij siya 



behoort. Over het spraakgebruik dezer verkorte vormen en over de uitdrukking 



van het meerv. zie men § 210. De overige voornaamwoorden bezitten geen 



verkorte vormen. 



Aanm. De vormen der verkorte persoonlijke voornaamwoorden leveren niet het minste bezwaar op, 

 van de meeste der volledige voornaamwoorden is niet hetzelfde te zeggen. Nahu is 

 ongetwijfeld oorspronkelijk een emphalische vorm als een Jav. ing aku, een Bulusch ni-y-aku 

 (wat mij betreft), te vergelijken is hel Mak. inakke. Nami is natuurlijk verwant met Mal. 

 kami, ik kan evenwel niet beslissen of men het zich ontstaan moet denken uit mami (O. Jav. 

 genitief van kami, in bet N. Jav. ook nominatief en accusatief, vgl. Fidjisch kei mami, vgl. 

 Kern., De Fidjitaal, enz., pag. 19, volg.j met verwisseling der aanvangsneusklanken, vgl. § 24, 

 dan wel uit een oorspronkelijk emphatischen vorm van kami, welke voor de k met een 

 neusklank sloot (vgl. nggömi), bijv. ing kami, waaruit eerst * inggami en na wegvalling van 

 de i als bij nahu * nggami, waaruit weder met de gewone verwisseling van ngg en ng 

 ngami, waaruit wederom nami ontstaan is. Ook nggömi zal wel oorspronkelijk een 

 emphatische vorm geweest zijn. In de laatste lettergreep zal de i wel, gelijk zoo vaak in 

 het Bim., voor u staan, zoodat ik het woord voor identisch met Mal. kamu houd, de o voor 

 a in de eerste lettergreep is dan te verklaren door het oorspronkelijk accent van het woord 

 (bijv. Bat. hamü), vgl. § 10 en Fidjisch kemu (in kemuni, enz.), Tonga, kimo, (Kern., Fidjitaal 

 enz., pag. 19, volg.). Het Mal. kamu heeft weliswaar oorspronkelijk meervoudbeteekenis, 

 doch er is niets vreemds in, dat ditzelfde woord in eene andere taal meer bepaaldelijk voor 

 het enkelvoud gebezigd wordt, men vergelijke slechts het gebruik van mami in 0. en N. 

 Jav. als ook dat van het Bat. hamü. Ita is het Mal. kita, in dezen vorm wordt 

 het woord ook in het Daj. aangetroffen. Siya komt in denzelfden vorm ook in het Bul. voor, 

 te vergelijken is ook de nominatiefsvorm siya in het Tagal. 



Een duister woord is lamada. Naar analogie van de verwante talen is met vrij groote 

 zekerheid te gissen, dat hierin ada, slaaf, onderdaan, schuilt. Is la hierin identisch met het 

 la, dat voor eigennamen pleegt geplaatst te worden? (vgl. bijv. het gebruik van si in het Jav. 

 en Mal. en Tag. siya, hij, Ibanag. sikau, gij (dus nominatief) en het gebruik van het Fidjisch 

 ko (Kern., Fidjitaal, 1.1.). Evenwel blijft dan de m onverklaarbaar, tenzij men die wilde 

 verklaren als klinkerscheider, waarbij dan de m nog als uit n ontstaan zou zijn te beschouwen, 



