BIMANEESCHE SPRAAKKUNST, 261 



niet tot de beleefde taal behoort. Spreekt een Bim. bijv. tegen den vorst 

 en dergelijken, dan zal hij wel nooit het volledige voornaamw. nahu in plaats 

 van lamada bezigen, maar als genitief zal hij herhaaldelijk ku, nu en dan 

 afgewisseld door lamada, gebruiken (bijv. eli mehe rahi lamada ringa-ku ede, 

 ruma-e, het is het hoesten van mijn echtgenoot, wat ik daar hoor, heerl 

 48.34, vgl. ook N°. VI der teksten). Is de aangesprokene minder hoog, dan 

 wisselt ook het volledige nahu met lamada af. Wat hier gezegd is voor 

 het geval, dat men met lamada spreekt, geldt natuurlijk in nog hoogere 

 mate, zoo ndai-ku gebezigd wordt. Nggömi en ita (mu en ta) plegen 

 niet verwisseld te worden, behalve in algemeene voorschriften, waarin nu 

 eens het eene dan het andere woord gebezigd wordt. De genitief van ita 

 ruma-ku wisselt herhaaldelijk met ta ; ndai-mu met nggömi. Soms worden 

 ndai-ku en ndai-mu zonder bepaalde reden gebezigd, tusschen nahu en nggömi 

 door; voorbeelden zijn hiervan moeielijk te geven. Nahu, lamada, enz. treft 

 men overal in de teksten aan, van de minder dikwijls voorkomende volgen 

 hier eenige plaatsen : 



ndai-ku: 27.1 en 2, 40.19, 50.24 en 26, 51.8 en 28, 72.4, 73.34, enz. 



ndai-mu: 27.8. 35.24, 40.12, 50.21 en 27, 51.6 en 8 en 10,51. 27, 62.37 

 en 40, 66.34, 72.11, 73.35, enz. 



siyara-e: 83.17, 84.2, 85.36, 92.30. 



sa-mena-na siyadera ede: 84.10. v. o., 85.7, 86.12, 98.1, 55.15, 81.23, enz. 



In beleefde taal dient lamada döho ook voor nami. Zoo zegt (44.22) eene 

 vrouw tot haar man: lamada döho siwe, wij vrouwen, vgl. 32.19. Het 

 eenigszins beleefde voornaamwoord voor nami is ndai-ku (vgl. de vorige §) 

 bijv. 82.12 en 13. v. o. 



Tot versterking van den nadruk wordt somtijds ra achter het voornaam- 

 woord gevoegd: nggömi-ra ndai maparenta rasa ake, gij zijt het, die dit land 

 zult besturen (55.28). Ook wordt ku tot hetzelfde doel gebezigd (vgl. 10.3), 

 alsmede mpara (22.33, enz.). Op te merken zijn nog de uitdrukkingen ruma-ta 

 of meer gewoon ruma-t, letterlijk: onze heer, en ruma-t bifjdra, onze heer de 

 rijksbestierder, welke natuurlijk oorspronkelijk van den vorst en den 

 rijksbestierder van Bima gebezigd worden, maar waarin de genitief van het 

 voornaamwoord eigenlijk dood geworden is, zoo dat deze woorden ook voor 

 de vorsten, enz. in elk ander land gebezigd worden, bijv. ringa kai ba 

 ruma-t nggdhi ruma-t bitjdra, daar de vorst hoorde wat de rijksbestierder 

 zeide (55.26), in de teksten komen deze woorden meermalen voor. 



»Het mijne", enz. is ntau-ku, of wel men drukt dit begrip uit door eene 

 omschrijving geheel gelijk aan die in de verwante talen; uitdrukkingen als 

 »de mijnen" enz. worden eveneens geheel op dezelfde wijze als in de 

 verwante talen omschreven. 

 § 213. In plaats van siya gebruikt men, gelijk reeds in § 208 gezegd is, gewoonlijk 

 het subst., waar het op wijst. Een subst. te bezigen in plaats van de 



