270 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



Gods is (7.42 — 8.1). Wanneer men evenwel spreekt of iemand in een 

 verhaal sprekende ingevoerd wordt, schijnt ede voornamelijk na een eigennaam 

 gehezigd te worden om eene zekere minachting uit te drukken, bijv. na-waü-du 

 lao rai peso weki-na di hidi makalai sangadji Ana-ana ede, die vorst A, a. 

 is ijlings de wijk gaan nemen naar eene andere plaats (46.30) ; Ijöo lja-dra-pu 

 Ama Selio ede, neè-ku ngdha weya ade-na, lever dien Ama Seho uit, ik wil 

 zijn hart opeten (57.26). Ake na een eigennaam geeft daarentegen in dit 

 geval bewondering of verwondering te kennen : nggdra na-ndede sara, Maharadja 

 Kurma ake asal-na doü manae-nae, als het zoo is, dan is M. K. van hooge 

 afkomst (74.54); ede-ra kananu kai ade ruma-t: wdra pala bisa-r guna-na 

 la Dadju ake, de vorst dacht bij zich zelven: deze Dadju heeft bovennatuurlijke 

 vermogens (19.52). Wanneer men spreekt of wanneer in een verhaal iemand 

 sprekende wordt ingevoerd, kan ake evenzeer de plaats van ons lidwoord 

 vervullen, bijv. na-wdra-pu doü di ade rasa ake, zijn er nog menschen in het 

 land? (74.22). Of ons individueel lidwoord in zulk een geval weer te geven 

 is door ake of ede, (aka, zie het begin), hangt natuurlijk daarvan af, welk 

 der beide aanw. voornw. te bezigen zou zijn, zoo daar meerdere nadruk op 

 viel. Na subst., die een persoon voorstellen, wordt ake gebezigd, evenals 

 na eigennamen, om verwondering aan te duiden: ndadi kananu-n ba doü 

 mambólo ede : na-rongga-ra ringu-na kali ake, de menigte dacht bij zich zelve : 

 de kali is gek geworden (55.50 — 51); nggdhi kai ba la Kalai: na-ljowa pala 

 rato ake, Kalai zeide: de prins heeft gelogen (21.19. v. o. Uit het verband 

 blijkt, dat de prins niet zoo nabij is, dat ake dienen kan om op hem te 

 wijzen). De aanwijzende voornw., hoe wij ze ook moeten weergeven, staan 

 steeds het laatste van alle bepalingen van het subst. Nu kan evenwel een 

 subst. bepaald worden door een ander in den genitief, of wel, indien het 

 't verbaal subst. van een transitief werkwoord is, kan het een subst. als 

 direct object achter zich hebben, of wel een bepalend actief deelwoord kan 

 een object bij zich hebben, of wel het subst. zelve of een bepalend deelwoord 

 kan bepaald worden door een subst. voorafgegaan door eene praepositie, 

 wanneer nu een aanw. voornw. achteraan geplaatst wordt, kunnen zich 

 verschillende gevallen voordoen. In de eerste plaats kan het aanw. voornw. 

 alleen bij het allereerste subst. behooren, bijv. ede-ra kunlji kai ba ruma-t 

 kuru besi ede, daarop ontsloot de vorst de kooi van ijzer (de ijzeren kooi, 

 49.17); na-nljdra-ntjuwa-ra kaa-la la Kalai ake, nai-s sidi, ampo la-kaa, mislukt 

 is dit ons verbranden van Kalai, morgen zullen wij (hem) verbranden (22.26) ; 

 pao-mu öha ede isi-na dadi doü, ngdha-mu wuwa hadju ede, lewi doü raa-kanahu 

 »het rijslhappen van u, (het is) de inhoud van de velden van een ander, 

 het vruchteneten van u, de toegeëigende tuin van een ander" (indien gij 

 rijst eet, is het uit de velden van een ander, indien gij vruchten eet, zijn 

 zij uit den tuin van een ander, welke gij u toegeëigend hebt, (85.6 

 en 7). Dit is echter zelden het geval, slechts waar hel voornw. alleen 



