BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 271 



bij het eerste subst. kan genomen worden, als in de beide eerste voor- 

 beelden, of bet subst. met nadruk voorop is geplaatst, als in het laatste, 

 zal men een aanw. voornw. bezigen, wanneer het alleen op het eerste 

 subst. betrekking mag hebben, gewoonlijk wordt het echter niet uitgedrukt, 

 evenals boven bij lewi doü: de tuin van een mensch (ander). In de 

 tweede plaats kan het aanw. voornw, alleen bij het als genitief, enz. 

 bepalende subst. behooren, bijv. raka mpara èse elo-na, ijapa kai-na sanga 

 mangge ede, toen hij op den top kwam, ging hij schrijlings op een tak van die 

 tamarinde zitten (41.10 — 11) ; ai-na teka-mu niu nahu ede «niet zij uw klimmen" 

 (klim niet) in dien klapperboom van mij (21.24. v. o.); nggdra wati-sa wdra 

 doü maèda-na mpangga-na ro kaiha angina ede, als er niemand is, »die dit 

 hun vechten en elkander beschadigen ziet" (die hen ziet vechten en elkander 



beschadigen, 15.4); na-hompa-ra doü matala-na nuntu ro mpdma 



ake, de man (of hij, die) dit verhaal ordent, zou vermoeid worden (79.21 — 22). 

 In de meeste gevallen evenwel kunnen de aanw. voornw. gerekend worden 

 als bij alle voorafgaande subst. te behooren, bijv. ompu lewi ede, de oude man 

 van den tuin (75.26) ; eli hdri doü mambölo ede, het geluid van het lachen 

 der menigte (49.23) ; ompu manfau lewi ede, de oude man, die den tuin bezat 

 (75.25) ; enz.; staat een aanw. voornw. na een subst., dat voorafgegaan door 

 eene praeposilie een ander subst. bepaalt, dan zal het in het algemeen wel 

 te beschouwen zijn, als bepaaldelijk bij het laalstgeplaatste te behooren, 

 hoewel het naar den zin dikwijls ook tevens bij het bepaalde subst. kan 

 genomen worden. Toch kan ook in zulk een geval bet aanw. voornw. meer 

 bepaaldelijk op het eerste subst. slaan, nam. als dit met nadruk, al of niet 

 ingeleid door indo kapo, vooropgeplaatst wordt, als bijv indo kapo ndai 

 mahardm mandai karawi-na ba doü madeï hadals nae ede lima ori, voorts, 

 dat, wat verboden is te doen voor iemand, die in de groote onreinheid is, 

 is vijfderlei (10.41); ede behoort hier speciaal bij ndai mahardm, dewijl men 

 na een woord als hadals, dat hier zonder nadruk staat, het (genereele) 

 lidwoord niet pleegt te bezigen (althans in gewone taal), wel daarentegen 

 na met nadruk vooropgeplaatsle subst. (vgl. N°. II, III en IV der teksten, 

 en de Aanm. na § 108). In het voorbijgaan zij nog opgemerkt, dat het 

 plaatsen van na bij de genitiefconstructie, volstrekt niet aanduidt, dat het 

 aanw. voornw. speciaal bij het bepalend subsi, behoort, bijv. ede mpara 

 ntanda sageï-na labo kèto mada-na, ndadi na-lowa-du kaaö ba Mayang-Mangure 

 nlanda-na Radja Mangendar-Sri ede, daarop zag hij (R. M. S.) (haar) van 

 ter zijde aan, zoodat M. M. dien blik van R. M S. kon begrijpen (78.25—26) 

 en vgl. voorts de teksten N°. II en III. Evenmin doet het pleonastisch 

 bezigen van na achter een actief deelwoord of den actieven vorm met ndai 

 iets ter zake, bijv. indo kapo makaiha-na oi sambeya ede, dat wat nu het 

 water voor het gebed krachteloos maakt (11.18); waar ede wederom bij 

 makaiha behoort. 



