BIMANËESCHE SPRAAKKUNST. 273 



een geheelen zin, vgl. hiervoor de voorbeelden onder § § 98, 100, 102, 104. 

 (Men vergelijke ook ede-ra, ede mpara, §§ 126, 127, oorspronkelijk moet ede 

 hierbij ook subject met den nadruk geweest zijn, door de verandering van 

 beteekenis evenwel, welke deze woorden ondergaan hebben, zijn zij thans 

 als praedicaat te beschouwen; eene constructie toch als ede mpara dula-na, 

 hij ging daarop naar huis, komt geheel en al overeen met een na-tanlu-ra 

 nlau-ku, ik zal zeker rijk zijn, waarin, wat bij ons bijwoord is, in hetBim. 

 praedicaat wordt, vgl. § 245, vlg.) ; zonder nadruk kunnen de aanw. voornw. 

 voor een verbaal woord niet als subject gebezigd worden, maar moeten 

 vervangen worden, hetzij door het subst., waarop zij wijzen, hetzij door een 

 pers. voornw. zonder nadruk, dus in verkorten vorm gehecht aan het 

 verbale woord. 



Treedt evenwel een eigenlijk subst. als praedicaat op, dan kunnen de 

 aanw. voornw. zoowel met als zonder nadruk als subject optreden, in het 

 eerste geval staan zij voor, in het tweede na het praedicaat. Dewijl het 

 Bim., wanneer er geen verbaal woord in den zin is, de bijwoorden »hier" 

 en »daar" door de aanw. voornw. vervangt (vgl. boven § 217), moeten wij 

 deze dikwijls door die bijwoorden weergeven. Voorb. ake loi pilt tuta, dit 

 is een geneesmiddel voor hoofdpijn (4.32).; ake-ku pala doü siwiede (vgl. §217), 

 dit nu is de vrouw (is eene ware vrouw, 44.40) ; ake masa sa-ratu dina 

 ndai ósu-mu, hier zijn honderd dinar* s tot reisgeld (42.10) ; ede pala 'amal 

 ndai mahanta kadèse weya mortabat, dat zijn goede werken, welke (uw) rang 

 zullen verhoogen (92.39); ede-ku doü móne masamporona, dat is een volmaakt 

 man (44.6); he doü ake, hei! dit is een mensch of hier is een mensch 

 (59.50, vgl. het verband van den zin aldaar); sodi kai-na: nonto au ake? 

 Nljambe kai ba ompu : nonto doü ake, ana-e ! Ntjambe kai ba sangadji Ana-ana : 

 lai-na nonto doü ake, enz., hij vroeg: wat is dit voor eene brug? De oude 

 man antwoordde: dit is eene brug voor menschen, mijn zoon. Vorst A. a. 

 antwoordde: dit is geen brug voor menschen, enz. (42.29 — 50, lai-na wordt 

 niet als verbaal subst. behandeld, vgl. § 266); tjoü-tji ake, wie is dit of wie 

 is hier? (33.26); lai-na mpöso barakamate ede, dat zijn geen steenpuisten 

 (32.18); tjoü-tji ede, wie is dat of wie is daar (34.18). 



De aanw. voornw. kunnen na eene praepositie voorkomen, zij slaan dan 

 evenwel niet zoo zeer op een bepaalden persoon of zaak, maar op een 

 geheelen, voorafgeganen zin of wel zijn zij door ons met »hier, daar (of van 

 tijd: nu, dan)" te vertalen. Voorb. waü ede, waü ba ede (vgl. § 77), na 

 dat (wat voorafgegaan is), daarna; makento mpara ba ede, »dat, wat na dat, 

 wat voorafgegaan is, is", daarna, van tijd en plaats gebezigd, vgl. de teksten 

 passim; dri mai ba ede (9.15. v- o,) of ari mai ba ake (98.17J; buiten of 

 behalve dat (dit) ; watu ake pala malaho ndai nonto lao ipa kai-ta, hier langs 

 is het goed voor ons om naar de overzijde als over eene brug te gaan (57.54); 

 ede-ra lampa kai-na watu ede, daarop gingen zij daar langs (35.24); saraka 



VEBH. BAT. GEN. XVLIII, 18 



