BIMANEESRHE SPRAAKKUNST. 277 



(bijv. 33.33). Van bepaalde voorwerpen of zaken bezigt men, zoo naar de 

 hoedanigheid gevraagd wordt, au pdhu-na (Mal. apa rupa-nja), bijv. au-tji 

 pdhu-na sake ede, hoedanig of hoe is die afspraak? (35.16. v. o.). In plaats 

 van au kan ook bune gebezigd worden, maar dan geeft het, ten minste 

 gewoonlijk, niet zoo zeer eene vraag, dan wel een uitroep te kennen: bune 

 mpara pdhu-n lewi mawaü-ra ndake pdhu-na ake, hoedanig is een tuin (wat 

 is een tuin, wat heeft men aan een tuin), «waarvan deze zijne gedaante 

 aldus geworden is" (die er zoo uitziet! 30.31); bune mpara sarae, hina sara 

 ba oi, na-leli mena sarae ede, hoe is zand, indien het waler (daarmede, nam. 

 iets, wat van zand gemaakt is) in aanraking komt, dan gaat al het zand 

 uit elkander (22.17). 



De woorden bakai en bh, welke »waar"? beteekenen, worden eveneens als 

 vragende voornw. voor personen of voorwerpen gebezigd: bakai-tji manusiya 

 madisa mai di hidi ifa ake, welk mensch durft bij ons komen? (68.37); 

 be-ku nljai malao èse Kölo, welke weg gaat naar Kólo? (17.10). 

 Aanm. Hetgeen hierboven van de vragende voornw. gezegd is, geldt voor directe vragen. In het 

 algemeen bezigt het Bim. in indirecte vragen geen woorden, die eene vragende beteekenis 

 hebben, dus niet alleen geen vragend voornw, maar ook niet zulke woorden als: hoe, waarom, 

 enz.; zoo zegt men voor •hij vroeg waarom", enz. «hij vroeg de reden", vgl. § 124. 



Hier mogen nog eenige voorbeelden volgen: na-sodi-ku nonto, hij vroeg wat voor eene 

 brug het was (42.33); daartegenover staat in de directe rede nonto au akel (ibid. reg. 30); 

 ede-ra kau lao kai ba ruma-ta parèsa kapa mamai ede, daarop beval de vorst onderzoek 

 te gaan doen naar het schip, dat gekomen was (welk schip gekomen was, 59.12); vgl. kapa 

 au mamai akel (71.5); kanggdhi .weya-pu ruu-na ana-ku duwa-na ede, spreekt uit wat 

 het lot zal zijn van mijne beide kinderen (64.19). Daarbij is nog te bemerken, dat men na 

 woorden als «zeggen, vragen", enz. gewoonlijk in de directe rede overgaat. Waar in eene 

 indirecte vraag een zelfstandig gebezigd vragend voornw. zou moeten optreden, bezigt men 

 daarvoor een onbepaald, vgl. de volgende §. Au na een subst. alsook mabune kan, zoover 

 mij bekend is, in indirecte vragen niet gebruikt worden, wel echter bè of bakai, ofschoon 

 het, gelijk gezegd is, zeer zelden geschiedt, een voorbeeld zie men onder de volg. §. 



§ 224. Van au, tjoü alsook van bè ontstaan door verdubbeling de onbepaalde betrekkelijke 



voornw. au-au, bè-bè, al wat, wat ook, en tjoü-tjoü, al wie, wie ook (bakai-kai 



heb ik alleen ontmoet in den zin van »waar ook J '), Gewoonlijk krijgen zij een 



nadruk swoordje en wel meestal du, men treft evenwel ook au-au mpara (bijv. 



58.28), au-au mpudu (bijv. 46.25), doch nooit au-au-ku, aan. Zeer dikwijls 



wordt voor het gemak de niet geredupliceerde vorm gebezigd met een 



nadrukswoord, vandaar zijn thans au-du, au mpara (bijv. 45.21) en au-ra 



(51.5), zoo ook bè-du of bè-ra, zoo goed als uitsluitend in gebruik in de 



beteekenis van au-au-du of bè-bè-du (vgl. de vorige §). Waar geen verwarring 



kan ontstaan, worden au en tjoü alleen ook wel in die beteekenis gebezigd. 



Naast bè-bè-du bestaat de vorm bè-bè-na mpara. Voorb. nggdra wdra-sa djdra 



ro sdhe ro au-au-du mamade ro mantjuwu dei ade ntadi doü, indien er in de 



aanplanting van iemand is (gevonden wordt) een paard of buffel of (iets), 



wat ook, dat dood of gewond is (14.6. v. o.); pakt ulu waü-ku au-du mandako 



dei weki, verwijder eerst al wat aan het lichaam kleeft, (93.2. v. o.) : ringa 



