BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 279 



ngdha na-kau-ku lemba, het eerste gedeelte niet als een afzonderlijke volzin 

 beschouwd worden, maar be-du is gelijk een vooropgeplaatst object (vgl. 

 § 258) bepaald door een deelwoord, dus z. v. a. »wat hetreft dat, wat zij niet 

 konden opeten", enz. Ook in zinnen als de volgende: au-au mpudu rawi 

 lamada ta-ai-na rödjo ro nggdhi, wat ik ook doe, spreekt gij niet (46.25); 

 au-au-du rawi ai-na ngèna kau ro rundu, welk ook het werk zij, wacht niet 

 op bevel en aansporing (31.9. v. o.); bè-bè-na mpara pdhu supu, mbaa mpara 

 kombi, ake ndei rawi-ta, welke ook de aard der ziekte of kwaal is, dit moet 

 gij doen (I), is au-au mpudu rawi lamada, enz. niet als eene afzonderlijke 

 zinsnede met subject en praedicaat te beschouwen, maar au-au-du is op te 

 vatten als een absolutivum, zoodat het geheel de beteekenis heeft van «bij 

 al wat ik doe". Dit blijkt duidelijk waar, gelijk in het laatste voorbeeld 

 bè-bè-na gebezigd wordt, bè-bè-na mpara pahu supu beteekent niets anders 

 dan: «welke ook van de soorten van ziekten", zoodat hier dus van geen 

 subject of praedicaat sprake kan zijn. Een subst. na au-au-du of bè-du, 

 bijv. au-au mpara pdhu supu, welke ook de aard van de ziekte is (59.3) of 

 bè-du sewi-na, al wat het overblijfsel er van is (3.32), moet dus, naar het- 

 geen boven gezegd is, als genitief beschouwd worden. Tjoü-tjoü-du kan 

 evenals au-au-du behandeld worden ; meestal echter wordt het, welke functie 

 het ook in den zin vervult, buiten het eigenlijk verband van den zin vooraan- 

 geplaatst (vgl. § 258), zoodat zulk een zin lett. te vertalen zou zijn: «wat 

 betreft ieder, die", enz. Het verbale woord na Ijoü-tjoü-du is wederom als 

 deelwoord te beschouwen, dit is niet alleen op te maken uit de relatieve 

 kracht, die in het woord ligt, maar ook uit een zin als : tjoü-tjoü-du mabatu-na 

 parenta mafasu-na ede kahina-n, alwie de bevelen zijner hartstochten opvolgt, 

 wordt door hem, d. i. den Duivel, bedrogen (86.5), waarin tjoü-tjoü-du niet 

 vooropgeplaatst is, maar het grammatisch subject van kahina moet zijn, zoo- 

 dat mabatu-na niets anders dan een deelwoord zijn kan. Ook in een zin 

 als: köne tjoü-tjoü maraho hengga nljai wati ngawa-na hengga, (als iemand) 

 wie ook haar vroeg de deur te openen, wilde zij niet openen (50.12), 

 moet maraho niet als praedicaat beschouwd worden, maar tjoü-tjoü-du is, 

 evenals boven au-au-du, als een absolutivum op te vatten. 



Omtrent bè bè-na mpara is nog op te merken, dat het, behalve geheel en 

 al gelijk aan au-au-du, nog meer speciaal gebruikt wordt in de beteekenis 

 van «welk gedeelte ook" van iets, of «welke ook" van een bepaald aantal, 

 bijv. di ai saramba ntuu kai ba oi bè-bè-n mpara sarumbu, op het oogenblik 

 dat het water voor het eerst in aanraking komt met welk gedeelte ook van 

 het lichaam (10.7); watja tuta, bè-bè-n mpara tuta. het hoofd, welk gedeelte 

 van het hoofd ook, wasschen (11.15); bè-bè-na mpara huruf mawdru mbuwa 

 ede, welke ook van de acht letters (12.10). Voorts heeft ditzelfde woord 

 soms dit eigenaardige, dat een deelwoord, of vorm met ndai, wat een volgend 

 subst. bepaalt, niet achter dit, maar onmiddelijk op bè-bè-na mpara volgt, 



