280 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



bijv. ake loi doü masupu, bè-bè-na mpara ndei loi kat supu, dit is een genees- 

 middel voor zieken, welke ook de daarmede te genezen ziekte zij (4.11), 

 bè-bè-na mpara nde rai kai-na oi matolu mbuwa pdhu ede, op welke der drie 

 soorten vocht men ook gesteld is (4.26). In bè-bè-na mpara mamai deï 

 maupa mbuwa pdhu ede, welke van deze vier gedaanten ook kome (3.26), 

 wordt het subst. nog door eene praep. ingeleid. Men bezigt echter ook de 

 gewone constructie, bijv. bè-bè-na mpara wakatu mai kai-na, op welke waqtu 

 hij ook kome (ibid. reg. 25). 



Deze onbepaalde voornw. worden ook gebezigd in indirecte vragen, bijv. 

 mbuda isi mada-mu nggömi neè da èda kai-mu katantu au-au-du mawdra di 

 ade pöo ede, zijt gij blind om niet zeker te kunnen zien wat er in dat stuk 

 bamboe was? (24.31). Hierbij is de volgende zin te vergelijken: maai ake 

 taho-ra ba lao-ta tiyo ai-nai-n bè-tji mataho ndai lampa kai-ta, nu moest gij 

 maar gaan zien welke dag goed voor u is om op reis te gaan (75.40—41). 

 Hierin is bè-tji waarschijnlijk als onbepaald voornw. «welke ook", te beschouwen, 

 zoodat bè-tji mataho, welke ook de goede (dag) zij, als appositie staat bij ai-nai-n, 

 het direct object van tiyo, dus dezelfde constructie als in het boven aangehaalde 

 watja Ma, bè-bè-na mpara tuta. Anders is de plaats van bè-tji onverklaarbaar, 

 dewijl het in directe vragen steeds praedicaat is, vgl. § 223. Zie ook § 262. 

 § 225. Ons onbep. voornw. *men" kan weergegeven worden door doü, meestal 

 evenwel bezigt men het voornw. van den derden persoon in verkorten vorm : 

 na (vgl. § 228) of wel de constructie bedoeld in § 231. 



»Het" en »er" worden, evenals in de verwante talen, niet uitgedrukt, 

 dewijl men zegt voor «er was een vorst", »een vorst was", enz. Slaat » het" 

 als subject op een geheelen zin, dan wordt het door na weergegeven, bijv. 

 nggdra na-ndede-sa, als het aldus is (bijv. 60.15); vgl. § 257. «Iemand" 

 als grammatisch subject, kan door de constructie met wdra mpara, hetzij al 

 dan niet gevolgd door doü, uitgedrukt worden, vgl. § 109. Somtijds, kan 

 het ook door tjoü-tjoü-du weergegeven worden, vgl. de voorbeelden onder de 

 vorige §. In andere naamvallen en na praepositie's is het door doü weer 

 te geven. «Niemand" is op dezelfde wijze als «iemand", maar met de 

 ontkenning, weer te geven. «Iets" kan door de constructie met wdra mpara 

 worden uitgedrukt, vgl. § 109, soms ook door au-au, vgl. de voorgaande § 

 of wel door sa-ori pdhu of meest met verdubbeling sa-ori-ori pdhu, bijv. 

 na-karawi-ku masaori-ori pdhu karawi-na ede enz., hij (men) doet iets, wat 



hij (men) te verrichten heeft, enz. (8.24 — 25); wodja ra samba-n 



nggdra ku-bade-s sa-ori-ori pdhu, verdoemd mag ik zijn indien ik 



(er) iets (van) weet (24.16 — 17). Dikwijls wordt deze uitdrukking ook na wdra 

 mpara gebezigd, ook na praepositie's kan zij voorkomen: di masaori-ori 

 pdhu, in iets (6.5. v. o.). Ook wordt pdhu wel weggelaten: kai masaori-ori, 

 met iets (11.5). Ook treft men sa-ori-ori pdhu wel na au-au-du aan, bijv. 

 7.39, 8.38. «Niets" is «iets" met de ontkenning. 



