284 BIMANEESCHE SPRAAKKUNT. 



steeds ingeleid worden door de praepositie ba, waardoor evenzeer een subst. 

 als agens bij de passieve deelwoorden wordt ingeleid, dus bijv. na-lambo-(ra 

 enz.) nahu ba doü, wat wij, naar omstandigheden, kunnen vertalen door »ik 

 wordt door een mensch geslagen" of door »een mensch slaat mij". (Zie 

 ook de Aanm.). 



Wanneer de voornaamwoorden, waarvan geen verkorte vormen bestaan, 

 gebezigd moeten worden, staan zij na het praedicaat, waarbij zij, zoo dit 

 transitief is, door ba moeten ingeleid worden, terwijl voor het verbale woord 

 naar omstandigheden hu, mu, ta of na gebezigd moet worden, dus: ku-lao-ra 

 nami (lamada, lamada döho of ndai-ku); ta-lao-ra ndai-ta; mu-lao-ra ndai-mu; 

 ta-lao-ra Ha ruma-ku ; na-lao-ra sa-mena-na siyadera ede; ku-lambo-ra ba nami 

 (ba lamada, ba lamada döho, ba ndai-ku); ta-lambo-ra ba ndai-ta; mu-lambo-ra 

 ba ndai-mu of ndai döho-mu; ta-lambo-ra ba ita ruma-ku, na-lambo-ra ba 

 sa-mena-na siyadera ede. Dikwijls echter bezigt men in de iiniete vormen 

 eenvoudig hu in plaats van hu — (ba) lamada, ku — (ba) ndai-ku, enz. 

 In het voorbijgaan is hier nog op te merken, dat de agens ook, zoo er 

 nadruk op valt, buiten het verband van den zin vooraangeplaatst kan worden, 

 bijv. doü ede na-lao-ra, wat wij letterlijk kunnen vertalen met: (wat betreft) 

 dien mensch, hij ging, maar bij ons gewoonlijk alleen door het redeaccent 

 onderscheiden wordt van een zin, die weergeeft wat het Bim. uitdrukt door 

 na-lao-ra doü ede. Dewijl zulk een vooropgeplaatste agens buiten het verband 

 van den zin staat, wordt hij voor transitieven niet door ba ingeleid, dus: 

 doü ede na-lambo-ra nahu; nggèmi mu-lambo-ra nahu, enz. Voorb. ku-kapöro 

 waüni, ik ben zeker toornig (27.27); nahu ku-hengge-ku, ik ben koortsig, 

 ik heb de koorts (52.7); mai ka-ra ndede-n nahu ku-ntoi, want [wat mij 

 betreft] ik ben klein (38.15); ku-made-ra, wali sara kast ade nggömi, ik sterf, 

 zoo gij geen medelijden hebt (36.41); ku-lampa mpa kèse-kèse-ku, ik zal maar 

 alleen op weg gaan (76 8); nggdra ku-maru-sa awa fuu mangge, enz., indien 

 ik (ga) slapen onder de tamarinde, enz. (41.9); ku-sakasi-ku wati wdra-na 

 ruma makalai, enz., ik betuig, dat er geen andere heer is, enz. (7.41) ; 

 nai-sa ku-lemba-ku sa-mena-na mawdra ede, morgen zal ik alles wat er is, 

 mededragen (18.11); nggdra na-ntjihi-ntjau-sa tjoi-na, hu-landa mpa, als de 

 (geboden) prijs billijk is, zal ik (het) verkoopen (53.3 — 4); bune-hu da-hdri 

 hai nahu, ku-èda-ku nasi enz., hoe zoude ik niet lachen, terwijl ik vogels 

 zag, enz. (59.37 — 38) ; nggdra ku-landa-sa, tjoi-na ede ku-weli kai-du mbeè 

 siwe, als ik (de melk) verkoop, zal ik voor de opbrengst daarvan eene geit 

 koopen (80.8. v. o.) ; nggdra ta-lewa-sa di ade rasa-ta, enz. indien wij in ons 

 land strijden, enz. (79.3); bune santika ra-neè-n ede ku-tarima weya-du ba 

 nami döho ake, wat zijn wil betreft, wij onderwerpen ons daaraan (78.42) : 

 ta-lao raho tja-pu sa-panta labo doü maweli-n ede, ku-neè-hu èda ba lamada, 

 ga eens een ruiker aan de lieden, die ze gekocht hebben, vragen, (want) ik 

 wensch (ze) te zien (72.1); au-du parenta ita ruma-ku ku-suu-ku ba lamada, 



