BtMANEESCHE SPRAAKKUNST. 28 5 



Wat u ook beveelt, neem ik op mij (48.25); ku-lao ngüpa-ku ba ndai-ku, ik 



zal zelf gaan zoeken (32.22); mu-made-ra ba nahu, gij zult door mij sterven 



(65.42); ai ake mu-kapöro pala, nu zijt gij toch boos (27.28); mu-metji 



pöda pala nggömi labo nahu, gij bemint mij wel zeer (45.24) ; mu-rumpa-sa, 



ai~na hèko-mu bente, als gij aanvalt, omsingel dan de benteng niet (12.6. v. o.); 



na-dula dja-ra di uma-na, hij keerde ook naar huis terug (18 35); nggdra 



na-made-sa ro na-iha-sa, indien het (dier) sterft of bederft (15.7); nggdra 



na-nae-sa supu-na, indien de ziekte hevig is (4.22) ; na-sawai poda-ku karöku 



tjilaka ede, die ongelukkige vlieg is wel slecht (73.19); na-mai dja-ra sa-buwa 



karöku, daar kwam ook eene vlieg (73.10) ; waü mpara Ijumpu tunti, na-kaluu- 



du sa-buwa sinlji di ade bunga ede, nadat hij geschreven had, deed hij een 



ring in die bloemen (72.32); ntika na-èda mpara ba la Dadju mai doü mambölo., 



enz., toen Dadju de menigte zag komen, enz. (19.27); ndadi sa-mena-mena-na 



raa-nuntu duwa-na ede na-ringa mena-ku ba ina-na, zoodat al wat deze beiden 



verhaald hadden door hunne moeder gehoord werd (60.2) ; makento mpara 



ba ede wei pande na-kaweï-du ba kali, daarna huwde de opperpriester de 



timmermansvrouw (52.37); ro mandede wali mpa sa-mena-na ana sangadji 



na-tjuwa-tjuwa kina-du bae ade-na, en zoo ook wendde elk der prinsen zijne 



kunde aan (79.17—18). 



Uit bovenstaande voorbeelden is te zien, dat het Bira. de finiete vormen 



bezigt in hoofd- en nevenzinnen, in vragende of uilroepingszinnen, kortom 



overal waar de taal niet het gebruik van het verbaal subst. of van de actieve 



of passieve vormen met ndai eischt; over- de verhouding van deze laatste 



tot een met nadruk vooropgeplaatslen agens (of object) met volgenden finieten 



zin, vgl. § 258. 



Aanm. De agens, zoo deze een volledig voornw. of subst. is, wordt na de finiete vormen geheel op 

 dezelfde wijze uitgedrukt als na de verbale subst., bijv. ba supu lao-ku en ba supu lao 

 nahu; ba supu lao-(na) doü; ba supu lambo-ku en ba supu lambo ba nahu; ba supu 

 lambo-ra ba doü. Na alle verbale subst. nu staat de agens in den genitief, terwijl de 

 genitiefvorm der pers. voornw. als zoodanig kan optreden. Dewijl nu ook in de verwante 

 talen het woord, dat de handeling aanduidt, zoo het door de verkorte voornw. wordt voor- 

 afgegaan, in den vorm van het verbale subst. optreedt, kunnen de finiete vormen wel niet 

 anders beschouwd worden, dan als oorspronkelijk verbale subst. te zijn. Hierbij is nog op 

 te merken, dat vooreerst woorden als neè, willen ; nngdhi, zeggen, ook thans nog, zonder verschil 

 van beteekenis, hetzij als finiet werkwoord, hetzij als verbaal subst. worden gebezigd (vgl. 

 § 251). Bij andere werkwoorden geschiedt dit, in de gewone taal, gewoonlijk alleen in 

 bepaalde gevallen, maar in gedichten ziet men vooral voor den derden persoon dikwijls het 

 verbaal subst. gebezigd voor het finiete werkwoord, ook in een hoofdzin, vgl. § 252. Nu 

 is dit gebruik juist niet dichterlijk te noemen, ook bij het gewone spreken, vooral wanneer 

 men verhaalt, wordt dikwijls gebruik gemaakt van het verbale subst. (vgl. hel Kölosche 

 verhaal onder N°. XIV der teksten), maar dit wordt als minder net, boersch of hoe men 

 het noemen wil, beschouwd. Er bestaat dus niet het minste bezwaar om aan te nemen, 

 dat de finiete vormen oorspronkelijk de waarde van een subst. hebben gehad. Indien dit 

 zoo is, dan kunnen de voorgehechte voornw. oorspronkelijk ook niet anders dan genitieven 

 geweest zijn, (vgl. Brandes, over de genitief-constructie in de «Bijdrage tol de vergelijkende 

 Klankl." pag. 20, volg.). Oorspronkelijk moet dus een vorm als na-lao-ra doü gelijk gesteld 



