288 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



(afgeworpen worden door die boomen, 38.17 — 18); ndake-ku matangdra kai 

 nika bali: ku-mama waü nahu, ndadi rafa-ku ede ao-ku ba nggömi, aldus is 

 dat, wat het onderhandsche huwelijk heet: eerst kauw ik betel, en die 

 betelpruim van mij moet gij aannemen (41.25 — 26); köne bune santika 

 makalai-lai wdli ra-nee nggömi ku-mbeï-ku ba nahu, zelfs andere dingen, die 

 ook door u begeerd worden, zal ik (u) geven (48.29); mu-nggeè mpara 

 dei sorga maawa nganto, mu-ndasa du ba nggömi sorga makobo, gij zult wonen 

 in »een hemel, wiens rand onder is" (in den laagsten hemel), gij zult een 

 ledigen hemel bewonen (85.1); nggdra wati sara dula sama-ku labo ana siwe-mu, 

 ku-hade kampoi-ku ba nahu, indien ik niet te zamen met uwe dochter 

 terugga, dood ik (u) allen (6a nahu hier gebezigd, dewijl nggömi, hoewel 

 niet uitgedrukt, doch in de gedachte ligt, 51.1 — 2); köne pöda mpowa na-dula, 

 wati sara waa-na nasi manlau djenggo, ku-hade ntene-ku ba nahu, al keert hij 

 ook terug, indien hij geen vogel met een baard medebrengt, dood ik hem 

 toch (48.9 — 10). Gelijk vanzelf spreekt, worden in de bovengenoemde 

 gevallen ook lamada, enz. meestal uitgedrukt. Het voornw. van den derden 

 persoon daarentegen wordt uiterst zelden op deze wijze gebezigd. Een 

 voorbeeld levert 75.20: na-eda-ku ita marindi mada, na-mai wdli-ra siya 

 makalingango, zij (de vlieg) ziet dat gij «duister van oogen zijt" (niet goed 

 zien kunt) en nu komt zij wederom hinderen. Op te merken is hierbij, 

 dat niet in den zin, waarin het volledige voornw. ita voorkomt, maar in den 

 daarmede verbondene, die denzelfden agens heeft, siya gebezigd wordt, vgl. 

 41.16 — 17: mai ka-ra ndede-n mu-waü-ra karinga namidöho: tampuu-mpuu-na 

 mu-nggdhi ba nggömi, enz., dewijl gij ons voor den gek hebt gehouden, 

 (want) ten eerste zeidet gij, enz. Een ander voorbeeld geeft 15.11: indo 

 kapo na-raho kangampu siya mantjara ede, dan vrage de schuldige vergiffenis. 

 (Het is duidelijk, dat, wanneer eene bepaling van het voornw. te vermelden 

 is, steeds de volledige vorm moet gebezigd worden, toevallig ontbreken 

 voorbeelden, waarin de overige voornw. op deze wijze bepaald zijn, in de 

 teksten). Een derde voorbeeld levert 44.7 — 8: nggdhi nahu ta'i doü, na-nggdhi- 

 ku ba siya tal lako, ik zeide, dat het menschendrek was, hij (echter) zeide, 

 dat het hondendrek was. (Hier valt zeker wel nadruk op siya, vgl. ook 



42.52, nggdhi nahu nggdhi siya. Ware hier het voornw. van den tweeden 



persoon te gebruiken geweest, dan had men waarschijnlijk gezegd: nggömi 

 mu-nggdhi-ku, met het voornw. van den derden persoon echter schijnt deze 

 constructie minder in gebruik te zijn, zij is mij althans nergens voorgekomen, 

 en daar het volledige voornw., al is het achteraan geplaatst, te zamen met 

 den verkorten vorm toch allicht eenigen nadruk geeft, vooral het zeldzaam 

 gebezigde siya, is het niet onverklaarbaar dat deze constructie in de plaats 

 kan treden van die met het vooropgeplaatste voornw.). 



Hier volgen nog eenige parallelplaatsen, waaruit te zien is dat het hier 

 besproken gebruik der volledige voornw. nooit noodzakelijk is : nggdra na-luu 



