292 BtMANEESCHE SPRAAKKUNST . 



beide voorbeelden hierboven zijn de eenige, die de teksten opleveren. Doch 

 ook bij transitieve werkwoorden is het verzwijgen hier niet noodzakelijk, 

 integendeel, meestal wordt het voornw. uitgedrukt, zooals een enkele blik 

 op de teksten kan leeren. Men treft ook wel samengestelde zinnen aan 

 waarbij in ééne zinsnede het voornw. uitgedrukt is, in de andere niet, bijv. 

 ede-ra kanae ra kabuwa kai ro ndawi weya-du kani-kani ro na-ndawi weya-du 

 sa-buwa malige, daarop brachten zij haar groot en verzorgden haar en maakten 

 kleederen voor haar en bouwden voor haar een paleis (67.24 en 25. Hier 

 is eigenlijk de agens ook in de eerste zinsnede verzwegen, bij elke constructie, 

 waarbij een werkwoord den substantief -vorm moet aannemen, kan de agens, als 

 die door een voornw. wordt voorgesteld, verzwegen worden, zoo er geen 

 onduidelijkheid ontstaat, gelijk reeds uit de verbale subst. met raa en ndai 

 gebleken is; voor de volgende linieten zinnen blijft de toestand, alsof de 

 agens uitgedrukt ware, zoo ook bijv. rongga-pu di asi, kuru besè ede tohó-du 

 di tando ruma-t, bij het komen in het paleis zetten zij de ijzeren kooi voor 

 den vorst neer, 49.14 — 15); na-londo ao-du ba radja Mangendar-Sri, na-djaba, 

 tanga-ra, waa kaneè-ra èse paruga, vorst M. S. ging naar beneden hem te 

 gemoet, schudde hem de hand en bracht hem boven in de raadzaal (75.5 — 6). 

 IV. In de tot dusverre behandelde gevallen is het verzwijgen van het 

 verkorte voornw. afhankelijk van de vermelding van den agens, terwijl zij 

 ook volstrekt geen beteekenis heeft, en dus alleen te verklaren is uit gemak- 

 zucht of streven naar kortheid. Evenwel wordt het verkorte voornw. soms 

 ook verzwegen, zonder dat de agens op eene andere wijze vermeld wordt, 

 bijv. ndonta wdlx»du parakdra Maharadja AU, enz. (58.8) ; ndonta wdli-ra wat 

 aka-n de, enz. (40.35), enz. Dit ndonta-ra zou bijv. in het Mal. luiden: 

 tersebut-lah. Het Mal. bezigt dezen vorm, wijl, gelijk bekend is, in inlandsche 

 verhalen de persoon van den verhaler geheel op den achtergrond treedt en 

 dus de agens van het werkwoord in dit geval onbepaald is. Zoo duidt nu 

 ook de weglating van het verkorte voornw. in het Bim. de onbepaaldheid 

 van den agens aan. Wij kunnen den vorm weergeven door » men" als subject 

 te bezigen of wel door eene passieve constructie te gebruiken. De vertaling 

 der bovenstaande zinsneden luidt dus: men vermeldt verder, of er wordt 

 verder vermeld omtrent de zaak van vorst Ali (omtrent de genoemde oude 

 vrouw), enz. Andere voorbeelden zijn: indo kapo öne-na ba sampari ede, 

 nggdra turu kai-sa doü, na-made lalo mpa, nggdra nee sara kamori wdli, enz., 

 het nut nu van die kris is, (dat) indien men er mede naar iemand wijst, 

 deze terstond sterft, en (dat) indien men hem weder in het leven wil terug- 

 roepen, enz. (18.28 en 29); makento mparaba ede, na-ringa-ra habar ba sangadji 



masupu kau kai-na kaambi sa-buwa-kapa , ndadi kaambt 



weya-du sa-buwa kapa, daarna hoorde de zieke vorst het bericht 



daarop beval hij een schip uit te rusten daarop werd er voor 



hem een schip uitgerust (59.6 — 7) ; kaduwa mbuwa rahi kai matjili ede 



