BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 293 



daa mapehe, lösa kai-du ngdra manusiya, luu kai-du djdra ro sdhe, in het 

 geheim twee mannen te hebben mag niet, »men gaat uit den naam 

 van mensch, men gaat in tot de paarden en buffels" (men verliest 

 daardoor den naam van mensch en gaat behooren tot de paarden en buffels, 

 88.8 — 9). Uit den aard der zaak wordt van deze weglating van het pers. 

 voornw. dikwijls gebruik gemaakt bij algemeene voorschriften, recepten, enz. 

 bijv. doü raa-maweha ntau doü, wati raa-mbali-na, rante weya-ku asa-na, tongge 

 weya-ku wóo-na, tarungku wdli weya-ku bali bae-na edi, (wat betreft) hen, 

 die de goederen van anderen weggenomen hebben zonder ze teruggegeven te 

 hebben, men doe hun een ketting om den mond, men zette hun hals in de 

 tongge, en men boeie hunne beide voeten (87.10 — 12. Vgl. ook voor dit en 

 de volgende voorbeelden § 233); hukum-na doü daa mangawa sambeya ede 

 dompo weya-ku wöo-na, hukum-na doü raa-manöno tuwa lambo weya-ku loki-na, 

 wat betreft de straf voor hen, die niet willen bidden, men snijde hun den 

 hals af, de straf voor hen, die palm wijn gedronken hebben is, men sla hun 

 op het achterste (86.28 — 29); kadöo-ku au-du nahi, pala tjengga-ku rawi 

 mamada labo mamami, men verwijdere al wat onrein is, men onderscheide 

 rijpe en onrijpe handelingen (90.3 en 4). Nu is ook hier wederom het 

 verzwijgen van het verkort voornw. niet bepaald noodzakelijk te noemen, 

 bij een enkelen blik op N°. I. (vooral het laatste gedeelte) en N°. IV. (vooral van 

 af blz. 13 reg. 21) der teksten ziet men, dat het Bim. in algemeene voor- 

 schriften, enz. öf den hier behandelden vorm bezigt, dan wel zich richt tot 

 een onbepaalden tweeden persoon. Uit N°. IV is tevens te zien, dat de 

 vorm met het verzwegen verkort voornw. (althans voornamelijk) dan gebezigd 

 wordt, wanneer men met ita spreekt, terwijl zoo men met nggömi spreekt, 

 het voorschrift meest in den vorm van den imperatief gebracht wordt (vgl. 

 § 235). In dergelijke zinnen is dus la als verzwegen te beschouwen. 

 Evenwel heb ik ook hier den agens in de vertaling met »men" weergegeven. 

 Op zichzelf duidt de vorm toch geen tweeden persoon aan, evengoed zou 

 bet den derden kunnen zijn (vgl. ook beneden), allhans zoo in den zin geen 

 voornw. van den tweeden persoon is voorafgegaan, in welk geval het ook 

 onder Lof III. gebracht zou kunnen worden. Ook wordt, als het een bepaalde 

 persoon is ; die met ita aangesproken wordt, het voornw. zelfs in den imperatief 

 niet weggelaten, vgl. § 235. De vorm met het weggelaten voornw. is dus 

 als nog onbepaalder te beschouwen, al is het verschil bijv. tusschen weya-ku 

 en ta-weya-ku niet groot, evenmin als bij ons tusschen : men neme, en gij 

 neemt of gij moet nemen. Vgl. ook § 235. In het eerste en derde voorbeeld 

 kan alleen na verzwegen zijn (in het tweede en vierde kan men öf na óf 

 mu (la) invullen), hierbij is echter in het oog te houden, dat na een onbepaalden 

 agens voorstellende, alleen uitgedrukt wordt, zoo het geen verwarring kan 

 veroorzaken (vgl. beneden V), in eene uitdrukking als: ndonta-ra pleegt het 

 nooit vermeld te worden. 



