BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 297 



van het eerste werkwoork staat, kan de agens na het tweede geplaatst 

 worden en moet dan steeds door ba ingeleid worden, al is het intransitief, 

 bijv. na-iyu mpara mbari ba ruma-t, de vorst voelde »het dronken zijn" 

 (dat hij dronken was, 48.26). Meer gewoon is het evenwel in dit geval, 

 den agens na het eerste werkwoord te plaatsen. Zoo ook bij de omschrijvende 

 constructie met weki (vgl. § 214); ntika na-iyu-du ba wawi weki-na na-waü-ra 

 ntjuwu, toen het zwijn voelde, dat het gewond was (81.11, dewijl de agens 

 voor weki komt, geldt het sub. I opgemerkte hier niet). 



Wanneer een verbaal subst., afhangend van een ander werkwoord, een 

 anderen agens heeft dan dit, staat de agens van het eerste werkwoord voor 

 het verbale subst. en wordt, naar gelang zulk een werkwoord transitief of 

 intransitief is, al of niet door ba ingeleid. Is het eerste werkwoord een 

 der woorden, die «bevelen, laten, verbieden, beletten, vragen (verzoeken)" 

 beteekenen, dan pleegt de agens na het afhankelijke verbale subst. geplaatst 

 te worden, zoo de agens daarvan niet uitgedrukt wordt; steeds wordt hij 

 door ba ingeleid, zoodat men bijv. zegt: na-kau-ku mai ba ruma-t, de vorst 

 beval (zijn) komen (hem te komen), vgl. § 254. Ook bij de constructie met 

 weki na raho of dödö (vgl. § 214). wordt de agens na het afhankelijke verbale 

 subst. geplaatst, in dit geval echter zonder ba, bijv. ku-neè-ku dodo kaada 

 weki-ku lamada labo ita döho, vgl. § 214. 

 § 233. De conjunctief kan in het Bim. uitgedrukt worden, maar dikwijls is de vorm 

 niet van dien van den indicatief te onderscheiden, gelijk uit het volgende 

 te zien is. 



I. Door achter een finiet werkwoord de volgende nadrukswoorden te 

 bezigen: de enklitische ku of ka, of de samengestelde en niet enklitische 

 kudu, kada, kidi, kumpudu, kampada, kimpidi (kumpidi), ondergaat het eene 

 wijziging in de beteekenis, welke wel niet den conjunctief in het algemeen 

 aanduidt, maar toch iets wat daartoe behoort, namelijk wat in het Latijn 

 door »ut met den conjunctief", door ons met «opdat en den conjunctief' (voor 

 zooverre wij dien dan nog bezigen) zou uitgedrukt worden. Omtrent ku is 

 op te merken, dat het in tegenstelling van het bij den indicatief gebezigde 

 ku, ook na eigenlijke intransitieven kan gebezigd worden, vgl. § 270. Men 

 treft deze woorden in de eerste plaats aan na wdra (zijn) in de reeds in 

 § 93 besproken uitdrukkingen: wdra-ku, wdra-ka, enz., opdat zij, opdat, als 

 ook in möda-ku enz., wat wij wel niet anders dan door » opdat" kunnen 

 weergeven, vgl. § 284. Andere voorbeelden zijn: ku-lampa mpa kese-kese-ku, 

 na-rotji kudu lao ro-mai-ku, ik zal maar alleen gaan, «opdat snel mijn gaan 

 en komen zij" (opdat ik snel ga en weer terugkom, 76.8); nggdhi kantiri- 

 ntiri-pu labo nahu, nggdra wati sara waü-mu horu nahu, ku-lowa kimpidi rai 

 peso waü weki-ku, zeg mij oprecht, indien gij mij niet kunt helpen, opdat 

 ik mij eerst ijlings verwijderen kan (37.22—23); patu tanaö-mu rawi lewa, 

 mu-èda weya kudu öne-na dei woha sera, het is voegzaam, dat gij het oorlogs- 



