302 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



dan dit kamöda het eigenlijke werkwoord van den zin den vorm van een 



verbaal subst. doet aannemen. Voorbeelden leveren de teksten niet op, de 



volgende zinnen zijn mij evenwel opgegeven : sura ake na-hamöda töpo-ku 



karongga ba Allah ta'dla, enz., moge God dezen brief doen toekomen, enz. i 



na-kamöda-möda töpu-ku tjèpe weya ba Allah ta'dla sa-mena-na rawi laho 



nggömi, moge God u uwe goede werken vergelden. Een derde wijze van 



uitdrukking van den optatief bestaat daarin, dat men na simpa-simpa-(na), 



wat wij op zichzelf door «wellicht, misschien" moeten weergeven, löpo 



plaatst, waarna het werkwoord in substantiefvorm volgt: simpa-simpa töpo- 



(na) ndundu umu-mu, moge uw leven lang zijn, moogt gij lang leven, vgl. 



(100.4). De optatief in ontkennende zinneD wordt uitgedrukt door den 



verbiedenden vorm met töpo, vgl. § 237. 



Aanm. In het tweede voorbeeld volgt na ndadi töpo als nadrukswoord ra, mij is verzekerd dat ku 

 daar niet kan gebruikt worden, zoodat aan te nemen is, dat in den optatief de nadrukswoorden 

 van den indicatief worden gebezigd. Vgl. nog § 27Ü. 



§ 235. De tweede persoon van den imperatief wordt, indien men met nggömi spreekt, 



bij een intransitief werkwoord uitgedrukt door het enkele stamwoord of 



wel door ra achter het stamwoord te voegen, bijv. mu-neè sara raho sadeka, 



lao aka uma sigi, als gij eene aalmoes wilt vragen, ga dan naar de moskee! 



(56.22); e tjina-e, kasi ade-mu labo nahu, vriend, heb medelijden met mij! 



(22.36); lao-ra, ana-e, salama-lama lao-mu, gaat kinderen en gelukkig zij uwe 



reis ! (65.5) ; nggdhi kai ina-n : lao dja-ra ngupa ra dei ndai ngdha ro nöno, 



de moeder zeide: ga iels zoeken om te eten en te drinken! (17.3. v. o.). 



Is het werkwoord transitief dan wordt de imperatief in dit geval gevormd 

 door achter het stamwoord pu te plaatsen: nggdhi kai rumapaduka: weha-pu 

 taraku ede, mbeï-pu doü ake, de vorstin sprak: haal die buks (en) geef die 

 aan dezen man ! (25.23) ; ai ina-e, lao sodi weya-pu lamada ana wai aka, 

 moeder, ga voor mij de dochter van gindsche vrouw (ten huwelijk) vragen 

 f26.7. v. o.); inga sa-waü-waü-pu nahu, help mij zooveel gij kunt (36.27); 

 mu-rumpa-sa, kadee weya-pu paiya-na ro kambata-na doü bae-mu, als gij een 

 aanval doet, luister (dan) naar het schreeuwen en juichen uwer vijanden 

 (12.5 — 4. v. o.) ; kapo de lao tiyo-pu, gaat derhalve naar (hem) zien (19.3). 



Somtijds wordt hel volledig voornw. na den imperatiefvorm geplaatst. 

 Dit geschiedt zoowel, wanneer de zin den nadruk op het voornw. doet 

 vallen, als in die gevallen, waarin ook in den indicatief, enz. het volledig 

 voornw. pleonastisch achteraan geplaatst wordt, vgl. § 230. Is het werkwoord 

 transitief dan wordt het door ba ingeleid, het kan dus ook na een intransitief 

 niet als een vocatief beschouwd worden. Voorb. nggdhi kai ba rahi-na: 

 midi nggömi döho akedeï, nahu nee malao raho sadeka, de man zeide: blijft 

 gij hier, ik zal aalmoezen gaan vragen (56.16); wali-du wdra-na masa di 

 nahu, lao-ra nggömi aka asi, enz., ik heb geen geld meer bij mij, ga naar 

 het paleis, enz, (57.3) ; nami döho ake nee lao ngguda oma, sandaka-pu uma 



