304 BÏMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



taho-ra (taho mpara) ; vgl. de vorige § sub II. Bijv. mai-ra lao batu-pu nahu, 

 kom, volg mij (35.14 — 13. v. o.) ; laho-ra ta-ampa kaneè waü-pu, welaan, 

 breng hem eerst boven (75.9) ; vgl. § 233. (Mai-ra is natuurlijk de imperatief 

 van mat, komen; laho-ra ook taho mpara (een voorb. vindt men hieronder in 

 de Aanm.) is eigenlijk de derde persoon van den indicatief, terwijl de volgende 

 imperatieve zin logisch het subject is ; dit verband wordt echter niet uitgedrukt, 

 want dan zoude het werkwoord na taho-ra als verbaal subst. moeten optreden 

 (vgl. de volgende §), vandaar wordt taho-ra evenals mai-ra behandeld, als 

 of het ook een imperatief ware, en kan niet in deze beteekenis na ampo 

 optreden). Door tja (het Mak. en Bug. sa) achter het werkwoord te plaatsen 

 wordt het bevelende van den imperatief eenigszins verminderd, wij kunnen 

 het door »eens" weergeven, bijv. e darnbe, lao tiyo tja-pu ama-mu, kinderen, 

 gaat eens naar uw vader zien (19.2) ; tiyo tja-pu lampa rawi-na la Tahi, 

 let eens op het gedrag van Tahi (104.33); ai ana-e, nee ntjimbi-ntjimbi 

 tja-pu alt uma-ta ake, zoon, ga eens naar boven om het dak van ons huis 

 te herstellen (32.8). Hoewel de imperatief met la uit den aard der zaak 

 steeds meer het karakter van een verzoek heeft, wordt toch ook bij dezen 

 wel tja gebezigd : ta-lao raho tja-pu sa-panta, ga u eens een bloemruiker 

 voor mij vragen (71.42). Ook tabai (beproeven) wordt dikwijls tot hetzelfde 

 doel gebezigd (vgl. het gebruik van tjoba in het Maleisch) : parakdra au-tji 

 nee nuntu-mu labo nahu ede, maai ake tabai tja-pu nuntu, welke zaak hebt 

 gij mij te verhalen, vei'haal nu maar eens! (60.25 — 26); tabai-bai-tja-pu lao 

 raka Ama Gedjo, ga maar eens naar A. G. (36.15) ; tabai kan in dezen zin 

 ook achter het andere werkwoord komen, bijv. lao raka tabai-tja-pu Ama 

 Barewo (36.32). Ook kan het werkwoord na tabai als een gecoördineerde 

 imperatief staan : tabai-bai tja-pu raho-pu tjempe labo wuwa hadju, vraagt 

 maar eens (ze) te ruilen voor de vruchten (24.12). Men bezigt tabai ook 

 wel twee malen, als : tabai tja-pu, lao tabai-pu, probeer maar eens, ga maar 

 eens (probeer maar eens te gaan 26.5 — 4. v. o.). De imperatief krijgt het 

 karakter van een verzoek door toi (een weinig, vgl. satoi) achter het werkwooord 

 te plaatsen. Wij kunnen het door »wat" of »even" weergeven: kasi tot 

 ade nggömi, nenti toi weya-pu djara nahu, heb wat medelijden (wees zoo 

 goed en) houd mijn paard even vast (26.5): weha toi-pu ba ndai-mu, wai-e, 

 lamada ake wati lowa-ku tuu, neem het even zelve, moedertje, (want) ik kan 

 niet opstaan (24.18). Evenwel kan toi ook bij den imperatief in de meer 

 eigenlijke beteekenis voorkomen, bijv. mai rötji toi, mai ka-ra ndede-n nami 

 döho ake wunga sèke tagiya-ku, kom een beetje snel terug, want wij zullen 

 spoedig behoefte aan opium krijgen (40.8. Uit het geheele verband blijkt 

 beter dan uit het enkele voorbeeld, dat er hier van geen vriendelijk verzoek 

 sprake is. Vgl. ook 34.42). 



Door topo (vgl. § 234) achter het werkwoord te plaatsen, krijgt de imperatief 

 het karakter van eene bede of dringend verzoek, bijv. e ruma-e, kamori töpo 



