BIMANEESCBE SPRAAKKUNST. 305 



weya-pu nahu koha tuta ake, o heer, doe voor mij dezen schedel levend worden, 



(58.29 — 30) ; ai tjina-e, sandaka-pu töpo-ni rera-mu, o vrienden, bewaakt toch 



uwe tongl (105.59. Hier is töpo, om er nog meer nadruk op te leggen, niet 



in samenstelling met het werkwoord gebracht, vgl. § 237). Ook wordt 



töpo wel tegelijk met toi gebruikt : inga tópo toi-pu nahu ake, help mij toch ! 



(36.40 en 37.9). 



Aanm. Op 68.38 — 39 leest men: nggdra ta nee-sa ngdha lamada, ta-ngdha-ra, indien gij mij wilt 

 eten, eet dan! Vergelijk hierbij ta-nöno waü-ra {ta-nüno waü, 48.22) kahawa, ruma-e, 

 drink eerst koflie, heer! (47.12); vgl. taho mpara ta-nöno waü kahawa (47.34). Men 

 zoude deze zinnen kunnen verklaren, door aan te nemen, dat hier uit beleefdheid de 

 indicatiefvorm voor den imperatief gebezigd is. Andere voorbeelden zijn mij echter van 

 een dergelijk gebruik van den indicatief niet bekend. Waarschijnlijk zijn ze dus te verklaren 

 door aan te nemen, dat deze werkwoorden hier als intransitieven behandeld zijn, vgl. § 232 ; 

 wel is waar heeft nöno hier een object, maar men vergelijke § 254. 



§ 236. De eerste persoon van den imperatief wordt gewoonlijk omschreven op de 



wijze als in § 233 sub II. behandeld is; de derde persoon kan door den enkelen 



conjunctief weergegeven worden, zie de aangehaalde § sub III. Voorts kunnen 



alle personen van den imperatief op de volgende wijze omschreven worden. 



I. Door het werkwoord in substan tiefvorm tot subject te maken van taho, 



goed. Wij kunnen het zoowel letterlijk vertalen met: «het is goed (het zoude 



goed zijn) dat", dan wel weergeven met: »ik, enz. moest maar", bijv. maai 



ake taho mpara kawei ro karahi angi-ta, nu moesten wij maar te zamen 



trouwen (41.21); taho-ra maru-la awa fuu mangge ede, wij moesten maar 



onder die tamarinde gaan slapen (41.5); taho-pu nee maru-ku èse elo-n 



mangge ake, «beter nog" (het best) is, dat ik op een tak van die tamarinde 



ga slapen (40.41); e sangadji Hu-e, taho-ra ngdha-mu nahu, o vorst haai, gij 



moest mij maar opeten (27.29); au komhi hadjal ndai-mu, ana-e, taho mpara 



kalosa-mu, wat hebt gij van noode, mijn zoon, gij moest dit maar uitspreken, 



(50.21); taho-ra lao polo-ta mundu ede, gij moest die melatie's maar gaan 



plukken (71.32); maai ake taho-pu lao-mu landa nahu ake, nu moest gij mij 



maar gaan verkoopen (40.2) ; taho mpara made ama-ku, dan moet mijn vader 



maar sterven, of het beste is, dat mijn vader sterft (21.22. v. o.). Na taho 



kan ook de praepositie ba (vgl. § 272) met het verbaal subst. volgen, bijv. 



nahu ake taho-ra ba made-ku, ik moest maar sterven (70.29) ; nggdra waü 



sara tjaü ba ita ruma-ku, taho-ra ba lao paki-ta, indien u niet van (hen) 



houdt, moesten wij (ze) maar gaan verbannen (64.31); taho-ra ba katjampo-ta 



ana-ta duwa-n ede, wij moeten die beide kinderen maar in het huwelijk 



verbinden (68.3); maai ake taho-ra ba kaambi-mu sa-mena-na marakani, nu 



moest gij maar alle benoodigdheden gereedmaken (77.29). Men bezigt ook 



wel in deze zinnen taho weki-na, in welk geval het verbale subst. in genilivo 



na weki komt te staan, bijv. taho poda weki-na sai-mu di uma, peya ku-kau 



mpa mbako, gij moest maar (bij mij) in huis aangaan, dan zal ik laten 



kooken (45.25). 



VKBH. DAT. GEN. XLVIH. 20 



