306 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST 



II. Door neè, willen, gevolgd door een verbaal subst. of door ba met een 

 verbaal subst, bijv. nggdra na-waü sara nggdhi ro nuntu ina ro ama (vgl. § 232) ; 

 indo kapo neè-ra nljambe kai nggdhi mangdme, als (uwe) ouders iets gesproken 

 of verteld hebben, moei (gij) antwoorden met beleefde woorden (9.5 — 6); 

 sa-mena-na mandai rawi na-nee-ra ba tahi, al wat gedaan moet worden, moet 

 overwogen worden (87.52); (neè wordt in de beteekenis van «iets begeeren" 

 eveneens met ba geconstrueerd). Vgl. het Mal. hèndak-lah. Ook patu, met 

 volgend verbaal subst. of de constructie met ndai, kan dikwijls als omschrijving 

 van den imperatief beschouwd worden. 



III. Door het bezigen der woorden: sareè-pu, ede-du, töho of kalöho. welke 



met het Mal. biyar-lah overeenkomen. Sareè-pu kan worden gevolgd door 



een verbaal subst. : mu-neè sara mbeï. sareè-pu mbeï, indien gij (haar) wilt 



geven, geef (haar) dan maar! (51.5); dan wel door een finiet werkwoord met 



een der in § 235 genoemde woorden als nadrukswoord : sa-reè-pu na-lao 



kimpidi ndai taï doü, laat hem tot het uitvaagsel der menschen worden 



(99.5 — 6); dof*,h deze nadrukswoorden kunnen ook verzwegen worden : sareè-pu 



ku-landa, laat ik ze maar verkoopen (50.11 en 19). Ede-du wordt gevolgd 



door een finiet werkwoord, met een der in § 255 genoemde woorden als 



nadrukswoord, dat echter ook verzwegen kan worden: ede-du na-bötjo-si böljo 



kada, laat hel ongelijk zijn (17.21; zonder nadrukswoord; ibidem reg. 17. 



Töho en katöho worden door een verbaal subst. gevolgd : löho-ra nggero-(ku), 



laat ik maar mager zijn (108.15); katèho mpara ntjengga(-na) laat hen maar 



scheiden 88.3). 

 Aanm. Saree-pu is de tweede persoon imperatief van een werkwoord, dat «overgeven aan, toelaten", 

 moet beteekenen. Ten minste in deze beteekenis komt het voor in den vorm kasareè, (wal 

 mogelijk oorspronkelijk een subslanlief-vorm is, vgl. § 150, de gewone beteekenis kan het prefix 

 ka hier niet hebben). Töho beteeken t als afzonderlijk woord «stellen", katèho, overgeven 

 aan, vertrouwen op, berusten (ook hier is de functie van ka twijfelachtig, eigenlijk is katöho 

 niet te onderscheiden van töho, vgl. taru, dat zoowel «zetten, inzetten" beteekent als 

 synoniem met katöho is). Men vergelijke hierbij het gebruik van nanro en boli in het Mak. 

 Töho en katöho staan in den bovengenoemden zin in den indicatief, letterlijk staat er dus: 

 men vertrouwt er op of men berust er in, dat, enz. Ede-du is het aanwijz. voornw. ede 

 met het nadrukswoord du, letterlijk beteekent dus het bovenaangehaalde voorbeeld : dit, 

 (dit is het nu eenmaal), het zij ongelijk. 



§ 257. De imperatief met de ontkenning wordt uitgedrukt: 



I. Door ai-na (ai-na-ra of versterkt ai-ai-na-ra), met A r olgend verhaal subst. 



Dit is het meest gewone woord. Het kan in alle personen gebezigd worden, 



alleen wanneer men met ila spreekt, heeft de tweede persoon een bijzonderen 



vorm; dewijl evenwel de genitief van hel persoonlijk voornw. naliet verhaal 



subst. dikwijls verzwegen wordt, is ook de persoon dikwijls alleen uit het 



verband op te maken. Voorb. ai-na kalöku kanae-mu eli-mu marada eli ina 



ro ama-mu, maak uwe stem niet sterker en luider dan die uwer ouders 



(9.4 en 5); ai-na liyo-mu duwa-na ede kai tiyo makadure, zie deze beiden 



niet met sluursche blikken aan (ibid. reg. 11); ai-na kakai doü matjabaraba, 



