BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 500 



geplaatst moet worden, wat den vorm van een deelwoord aanneemt, dus: wati doü ede 

 mabade, vgl. § 255. In den bovenaangehaalden zin valt zeker wegens de tegenstelling 

 nadruk op ama-na en ana, en dat de constructie met het deelwoord in de plaats van die 

 met het verbale subst. staal, is daaruit op te maken, dat ai geheel vooraan, vóór het 

 onderwerp met den nadruk geplaatst is. Waarschijnlijk is dus ai oorspronkelijk gelijk uati, 

 terwijl de substantiefconstructie van het werkwoord dan te verklaren zal zijn uit de oor- 

 spronkelijke beteekenis van «niet zijn". Wellicht is hierbij te vergelijken het Tondanosch: 

 rai of dai, Bulusch rei, niet. het Fidjisch de, opdat niet, alsmede het Kölosch rai = Bim. 

 wdra, zijn. Het Kölosch bezigt voor ai-na: howi, bijv. howi töpo hengga nggoü — Blm. 

 ai-tbpo-na hengga asa, open toch den mond niet (110.19). De oorspronkelijke beteekenis van 

 dit woord is mij onbekend. Ede-ra is het aanAvijzend voornw. ede met het nadrukswoord 

 ra; ede-ra kapöro{-mu) bijvoorbeeld is dus letterlijk : dit is uw toornig zijn, d. i. tot zooverre zij 

 uw toornig zijn, voldoende is uw toornig zijn, vgl. het Jav. sampun als Kr. van wis 

 en van adja, alsook het gebruik van alam (genoeg) in het Skr. bij den vetatief (vgl. Kern.' 

 de Fidjitaal, vgl, § 112). 



§ 258. Omschrijvingen van den vetatief zijn weinig in gebruik; als zoodanig kan 



alleen beschouwd worden: wati patu-na met de constructie met hdai, vgl. 



§ 94. Over den vetatief na sareè-pu en ede-du is in de vorige § gesproken ; 



na (na-) nee-ra en töho of katöho is hij niet gebruikelijk. 



Evenals in de verwante talen geeft de ontkenning (voor het verbale subst.) 



na het partikel van den vetatief aan het geheel het karakter van een dringend 



bevel: ai dja-na daa umbu-mu doü mamade, begraaf ook vooral de dooden 



(15.6) ; ai pöda-póda-na daa batu-na nggdhi galara, laten zij vooral het bevel 



van het dorpshoofd opvolgen (15.15). Als ontkennend partikel kan hier wati 



niet gebezigd worden, vgl. § 266. 



Op te merken is nog de volgende uitdrukking : ai-na mpara nggdhi walt 



(14.9. v. o.) of zooals zij gewoonlijk luidt: ai-na-ti (of nli) mpara nggdhi wdli, 



lett. «spreek niet meer van" of »laat ons niet spreken van", waarmede het 



Bim. ons plaat staan" of «boeveel te meer (hoeveel te minder)" weergeeft. 



Ti of nli (zooals de beste vorm heet te zijn) is een nadrukswoordje, het 



komt bijv. ook voor in de uitdrukking: sela-ti = sela-tji = sela-du, uitgezonderd. 



Mpara is thans volkomen = ra ; mogelijkerwijze heeft het hier de oorspronkelijke 



beteekenis van mpa, slechts, maar. Voorb. köne bune sanlika sangadji 



Ana-ana, sandede-ra tjaü ba lamada, ai-na-ti mpara nggdhi wdli ita ruma-ku, 



zelfs vorst A. a. bemin ik zoo zeer, hoeveel te meer dan u (47.5 — 6). 



Dikwijls vindt men na de uitdrukking nog bune santika, als, gelijk, wat 



betreft, bijv. ndake-ra karawi-ku labo doü-doü makalai maraho inga labo 



ndai-ku, ai-na-nli mpara nggdhi wati bune santika ndai-mu, zoo handel ik 



jegens andere menschen, die mij om hulp vragen, hoeveel te meer dan wat 



u betreft (50.26 en 27) ; köne-pu wati disa-na horu, ai-na-ti mpara 



nggdhi wdli bune santika nahu, maloi ake, nee mawaü-na ao Ama Metjo ede, 



zelfs (zij) durven niet helpen, hoeveel te minder kan ik, die klein 



ben, A. M. (den tijger) weerstaan (57.15 — 17. Op te merken is dat nahu 



hier het met nadruk vooropgeplaalste subject van nee mawaü-na is, zoodat 



aan de eigenlijke betrekking van nahu tot het voorafgaande niet meer gedacht 



