320 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



Kalai, Kalai is teruggekomen, en verderop (reg. 17): na-wdra pöda la Kalai, 

 Kalai is er werkelijk. Wanneer het al of niet te voren aanwezig zijn niet 

 in aanmerking komt, bezigt men het imperf., bijv di ai wakatu ede, na-bini-ku 

 doü manggeè ada labo ruma-ta, wdra-dja ruma-t bitjdra, wdra dja luwa kali, 

 enz., op dien tijd was het vol met menschen, die hunne opwachting bij den 

 vorst maakten, de rijksbestierder was ook aanwezig, ook de opperpriester 

 (46.7 — 8 zoo ook 49.6, 67.30). In zinnen, waarin wij «hebben" bezigen, 

 kunnen wij het perf. door «reeds, al", weergeven: na-waü-ra wdra doü sodi-na-ro, 

 heeft zij al een vrijer? (45.2). daarentegen is het imperf. gebezigd in: wdra dja-ra 

 ana-mu-ro, hebt gij ook kinderen? (50.38). In een zin als: na-waü-ra wdra 

 fitena pala di weki nahu ake, maar er is geweest laster jegens mij (maar 

 men heeft mij belasterd, 46.18), heeft het perf. de beteekenis van het onze. 



De woorden, die een geluid nabootsen en ook de daarvan met ka afgeleide 

 woorden, worden meestal in het perf. gezet: na-waü-ra tarutake eli koha 

 luta-na, het geluid van zijn schedel was tarutake (zijn schedel maakte een 

 dof geluid, 38.38) ; na-waü-du rugu-rege tampöde-mpöde-na labo tjere ede, zijn 

 op en over elkander rollen met den ketel was ruge-rege (maakte een rammelend 

 geluid 54.31); eli-na afi na-waü-ra kagaka, het geluid van het vuur is loeiend 

 (84.13. v. o,.); eli au-tji mawaü kanlaru-nfoü (30.28). Doch vindt men ook 

 karege ro karugu eli rante-na (84.12. v. o.); eli mboo hadju makantaru-ntoü 

 ndede lalo ede, het geluid van het vallen der boomen, dat zoo zeer nfaru-ntoü 

 was (30.27). Het perf. bij deze woorden zal wel op dezelfde wijze als bij 

 de kwalificatie ven te verklaren zijn, alleen schijnt er bij het gebruik meer 

 willekeur te heerschen. 



Hetzelfde geldt van het gebruik van het perf. bij ngango en linli, in 

 opschudding raken, bijv. (juwa-tjuwa mbisa ganlu-gantu-na, na-waü-ra ngango 

 saraa èse ladja ede, zij vielen van de eene flauwte in de andere, en men 

 raakte op den zolder in groote opschudding (75.11 en 12, zoo ook 73.19); 



ndadi samena-mena doü na-waü-ra ngango mena malao balu, enz., 



de menschen geraakten in opschudding, terwijl zij volgden, enz. 



(49.12); na-waü-ra linli di rasa ede ba supu mboü, enz., en men geraakte in 

 opschudding in het land, omdat algemeen bekend werd, enz. (45.36), maar 

 ook rongga-pu di rasa, na-ngango ro linti mena-ra doü, toen zij in de stad 

 kwamen, geraakten de lieden allen in opschudding (67.18 — 19). 



Ook ndede en ndake worden somtijds in het perf. gebezigd (bijv. 22.39, 

 76.9), gewoonlijk echter staan deze woorden in het imperf. (bijv. 43.8, enz.). 



Omtrent het gebruik van het perf. bij de overige intransitieven en transitieven 

 is alleen nog op te merken, dat men somtijds wel het imperf. in den zin 

 van het perf. bezigt, evenals in de verwante talen, hoewel betrekkelijk 

 zeldzaam, bijv. pai-sa ku-bae kai-ku ade nljoki mandake, ku-sambeya ro 

 ku-puwasa, verondersteld dat ik deze kwalen gekend had, dan had ik gebeden 

 en gevast (85.3 en 4). 



