BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 321 



SUBSTANTIEF-CONSTRUCTIE. 



§ 245. In vele gevallen moet een werkwoord een vorm aannemen, welke den inhoud 

 van het werkwoord met de waarde van een substantief weergeeft. Evenals 

 bij de finiete vormen en de deelwoorden, zijn ook bij de verbale subst. twee 

 tijden vormelijk te onderscheiden, het imperf. en het perf. (Ook het subst. 

 met ndai kan in een bepaald geval voor het verbale subst. van het imperf. 

 staan, vgl. § 97). Als subst. van het imperf. treedt op het woord, dat in 

 de tegenwoordige taal als stamwoord te beschouwen is, (dus èda, verbaal 

 subst. van »zien"; nae, verhaal subst. van «groot zijn"; tahengga, verbaal 

 subst. van »opengaan"; enz.) of wel het stamwoord met het prefix ka, vgl. 

 § 34, volg., of wel het stamwoord samengesteld met kai of labo (deze subst. 

 komen weinig voor, voorbeelden zijn te vinden onder § 117 en § 141, zij 

 zijn niet te verwarren met het subst. met ndai en kai wat door weglating 

 van ndai vormelijk gelijk kan zijn); met weya, vgl. § 142, vlg., of eenig ander 

 woord, vgl. § 159 vlg. Over het verbale subst. van het perf. zie men §64 

 en 81. Ook bij de substantief-constructie plegen de meeste bijwoordelijke 

 bepalingen met het verbale woord samengesteld te worden. Omtrent actief 

 of passief geldt hetzelfde, wat bij de finiete vormen gezegd is. In herinnering 

 is evenwel te brengen, dal na enkele werkwoorden een subst. met ndai 

 gebezigd kan worden in de waarde van onzen passieven infinitief (zonder 

 uitgedrukten agens) vgl. § 97. De agens staat bij de verbale subst. uit den 

 aard der zaak in den genitief. Wordt de agens door een subst. voorgesteld, 

 dan wordt, zoo het werkwoord intransitief is, de genitief uitgedrukt óf door 

 aanhechting van na aan het verbale subst. óf door eenvoudige nevenplaatsing, 

 evenals dit bij de eigenlijke subst. plaatsvindt; is het werkwoord transitief, 

 dan wordt de genitief uitgedrukt door ba voor het subst. te plaatsen, terwijl 

 achter het verbale subst. na al dan niet kan geplaatst worden. Treedt een 

 pers. voornw. als agens op, dan kan de genitief worden uitgedrukt door 

 den verkorten of eigenlijken genitiefvorm aan het verbale subst. te hechten 

 of wel door het volledig voornw., in de gevallen in § 209 vermeld, terwijl 

 dan wederom na transitieven ba gebezigd moet worden, wat natuurlijk ook 

 het geval is bij die voornw., waarvan geen verkorte vorm bestaat. Voor- 

 beelden zijn in de volgende § te vinden, en voor enkele bijzonderheden zie 

 men § 254. De wijze, waarop wij het verbale subst. weergeven, kan 

 verschillend zijn, altijd kunnen wij het vertalen door een infinitief, hetzij 

 bepaald door het lidwoord of een voornw., hetzij niet, maar meestal brengt 

 ons taaieigen mede, dat wij met verandering van constructie, een finiet 

 werkw. bezigen, somtijds echter moeten Ook wij een infinitief, hetzij bepaald, 

 hetzij onbepaald gebruiken. Vooral de verbale subst. van het imperf. kunnen 

 wij ook dikwijls met onze abstracte subst. weergeven, maar in het Bim. 

 behouden deze subst. altijd een meer verbaal karakter, wat vooral merkbaar 



VEBH, BAT. GEN. XLTUI. 21 



