BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 335 



zetten zij de kist neer (39.34); mai ndai anakoda na-bonfo weya-du 



ntjai ba wei-na, toen de seheepsgezagvoerder kwam, sloot zijne 



vrouw de deur voor hem (72.16); nlumbu ivdli labo nonto, na-södi wdli-ku, 



enz., toen hij weder bij eene brug kwam, vroeg hij wederom, enz. (43.40); 



mai teka liro, ampo nöno-ku, als de zon opkomt, moet men het drinken (5.35). 



Een voorbeeld van het gebruik van het subst. van het perf. vindt men onder 



§ 64, meestal wordt echter in het perf. de constructie met waü(-ra, enz.) 



gebezigd, vgl. § 78. Doch ook hier, evenals overal waar een verbaal subst. 



te bezigen is, staat dikwijls dat van het imperf. voor dat van het perf., 



bijv. lösa-na watu uma pa, na-sai-ra di arnba, toen zij uit het huis van den 



pachter was gegaan, ging zij even naar de markt (40.36) ; raka-ku malani, 



lao mbeï kai ba nahu, toen ik iets zwaars had gevonden, ging ik het (hun) 



geven (34.25) ; ngèna ba ita watu ai masidi waü masaraka ai mambia, wati-pu 



lösa-na ina-ta, (maar), nadat wij van den vroegen ochtend tot den avond 



gewacht hadden, kwam onze moeder nog niet buiten (60.1). Somtijds wordt 



na het verbale subst. in dit geval een nadrukswoord gevoegd en wel pu: 



ringa-pu ndede-na ba wei pande, ede-ra londo kai-na, toen de timmermansvrouw 



hoorde dat het aldus was (toen de limmermansvrouw dit hoorde) ging zij 



naar beneden (50.31); waü ede, bala-pu ai sanai, na-tjuwa-tjuwa lao wdli-ra 



di amba, daarna, toen een zekere dag aanbrak (of: was aangebroken) gingen 



zij wederom naar de markt (62.4 — 5). Gewoonlijk treft men dit pu aan na 



rongga en raka, bijv. rongga-pu di uma-na, èda-kai ba ina ro ama-na, enz., 



toen hij in huis gekomen was, zagen zijne ouders, enz. (31.4); raka-pu d% 



mamango, nggdhi kai ba rato, enz., toen 'hij op het drooge gekomen was, 



zeide de vorst, enz. (21.13. v. o.); de agens pleegt na deze woorden nooit 



uitgedrukt te worden, men vergelijke de teksten. Zeer zelden bezigt men 



ook bij deze woorden de constructie met waü-ra, een voorbeeld levert 25.39. 



Aanm. Men treft vooral na raka ook wel de nadrukswoorden aan, die bij de finiete vormen gebruikt 

 worden, als: du (bijv. 18.34, 79.9); mpara (41.10, rongga mpara; 29.13); mpudu (40.6). 

 Meestal kan men ze dan ook als een finiet werkwoord beschouwen. Evenals toch bijv. 

 na-waü-ra lao zonder voorafgaande conjunctie, gebezigd kan worden in de beteekenis van 

 waü-ra lao, vgl. § 240, zoo kan dit ook in het imperf. plaats vinden, bijv. na-raka mpudu 

 di doü ede, ede-ra tjuvm waü kai-na, (toen) zij bij die lieden kwamen, grepen zij hen 

 (40.23); na-raka mpara di uma ede, weha kai-na oi, (toen) hij het huis bereikt had, nam 

 hij water, enz. (43.2). Is het verkorte voornw. verzwegen, dan kan dit beschouwd worden 

 als te vallen onder § 231. In een zin als: makento mpara ba ede. raka mpudu baai-nai-n 

 djumaa, ede-ra lao kai, enz. daarna, »toen het tot Vrijdag was gekomen" (toen het Vrijdag 

 was geworden), ging hij, enz. (53.11), kan het verzwijgen van na verklaard worden door het 

 onbepaalde van den agens, vgl. § 231. Evenwel kan men raka, enz. ook hier als subst. beschouwen, 

 de oorzaak dat men du, enz. gewoonlijk niet bezigt na verbale subst. zal wel geen andere zijn, 

 dan om verwarring met de finiete vormen te voorkomen ; eene reden, waarom zij niet zouden 

 kunnen voorkomen, zal wel niet bestaan, en wijl nu in de constructie met waü (§ 78) ook du, 

 mpara en mpudu gebezigd worden (al is de oorzaak daarvan ook oorspronkelijk eene andere), 

 zou het ook niet onmogelijk zijn, dat men ze in navolging daarvan ook bij het verbale subst. van 

 het imperf. is gaan gebruiken, waar dit op dezelfde wijze werd aangewend als de constructie 

 met waü, vooral in zulk eene bijna staande uitdrukking als raka in de beteekenis van «gekomen", 



