356 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



II. In de tweede plaats staan de verbale subst. vooraan ter vervanging 

 van een zin, beginnende met nggdra, indien, als: mandede wdli nggdra 

 na-lampa-sa di hawo hadju, na-hengga-ku padju-na mandede wdli lampa-na dx 



sori ro di oi, na-kani-ku sapalu-na mandede wdli nggdhi-na lao ngupa 



uma madantau riha, aö-na ede, enz., zoo ook (dat), als hij onder de schaduw 



der boomen ging, hij zijn zonnescherm opstak, voorts (dat), als hij 



door eene rivier of een water ging, hij zijne schoenen aantrok en als hij 

 zeide dat hij een huis zonder keuken ging zoeken, dan beteekende dit, enz., 

 (44.13 en 15); patu-ra nahu, ngdha-ku, wati mbötju-ku (vgl. § 253), isu, 



wati ngiri-na, ndeu wati mbètja-ku pala ba supu nee èda angi labo 



nggomi, het is natuurlijk dat ik, zoo ik at, niet verzadigd werd, dat (mijn 

 haar), zoo ik het waschte, niet glad werd, dat ik, zoo ik mij baadde, niet 



nat werd omdat ik verlangde u te ontmoeten (71.16); labo 



tembe-na hinti fja-èse, wati rongga èse-na, hinti tja-awa, wati rongga awa-na, 

 terwijl zijn saroeng niet tot bovenaan kwam, indien hij hem naar boven 

 trok (al trok hij hem naar boven) en niet tot onderaan kwam, als hij 

 hem naar beneden trok (61.7 en 6 v. o.); iha-na lopi siya mpara mantau 

 ngdra ndai zamdn, als het schip te gronde gaat, zal hij een naam hebben, 

 die durend zal zijn (101.14); pao-mu óha ede, isi-na dadi doü, ngdha-mu 

 wuwa hadju ede, lewi doü raa-kanahu, zoo gij rijst hapt (eet), den inhoud der 

 velden van anderen (wat de velden van anderen opleveren, bezigt gij daarvoor), 

 zoo gij vruchten eet, dan heb (gij) den tuin van een ander (u) toegeëigend 

 (83.6 en 7). 



Voorts zijn nog op te merken zinnen als: nggeè-mu dei duniya ake, sangi- 

 sangi mpa biko-bako, bij uw verblijf (gedurende uw verblijf in deze wereld, 



pleegt (of pleegdet) gij steeds bedrog (83.3); weta-na ede tjoü-ra 



ndai ou, met dit klagen wien roept (gij)? 88.16. v. o.). In meer 



gewone taal pleegt men hier praeposities voor het verbale subst. te bezigen. 



III. In den zin, hetzij tusschen het praedicaat en het subject, hetzij tusschen 

 het subject en eene bepaling, wordt het verbale subst. op de volgende wijze 

 gebezigd : maai ake, wai-e, mböto, èda-ku, bunga mundu, nu, grootmoeder, naar 

 ik zie, zijn er vele melatie-bloemen (71.26); mu-waü-ra mpore, èda ba nahu, 

 nggomi ake, gij zijt vet geworden, naar ik zie, (36.1); wdra sasili, kira-ku, 

 di ode bunga, er was, naar ik meen, eene mier in de bloemen (73.5 — 6) ; 

 bakai mena-ku sdhe-mu ede, nee da wdra-kai, èda-ku, kóne sa-buwa, waar zijn 

 al uwe buffels, dal er, naar ik zie, niet één is? (30.7 — 8); nai sidi, sake-na, 

 tjuwa-tjuwa waa mena masa, den volgenden dag zou ieder, volgens belofte, 

 geld mede brengen (29.7). Eene vaste plaats heeft het verbale subst. zoo 

 gebezigd evenwel niet, het kan ook achteraan in den zin komen, bijv. maai 

 ake na-waü-ra lao raka wdli Ama Gedjo-ku (vgl. § 270), nggdhi-na, nu is 

 hij wederom naar A. G. (den olifant) gegaan, naar hij zeide (36.22 — 23, 

 door deze plaatsing valt meer nadruk op het object); wdra doü neè-na, 



