344 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



Wanneer het verbale subst. afhangt van wati, niet, en een pers. voornw. 

 als agens optreedt, dan is het gewoonte om tegelijk met den verkorten vorm 

 het volledige voornw. achteraan te plaatsen. Nadruk wordt hiermede volstrekt 

 niet te kennen gegeven, maar alleen laat men daardoor den logischen agens 

 beter uitkomen. In geval men bij de finiete vormen een volledig voornw. 

 achteraan zou plaatsen, wordt dit bij wati juist geheel vóóraan geplaatst, 

 terwijl een sterke nadruk op den agens wordt te kennen gegeven door deze 

 tusschen wati en het verbale woord te plaatsen (vgl. de volgende §): wati 

 nangi-ku lamada, ik ween niet (73.5, was het alleen te doen om het beleefde 

 voornw, te bezigen, dan was ku geheel overbodig, vgl. bijv. pöku lamada, 

 toen ik terugkwam, 20.27); wati ringu-ku nahu, ik ben niet gek (54.4); 

 wati disa-ku nggeè ada ba lamada dóho ruu-na ana-k ede, wij durven niet 

 zeggen, wat het lot der kinderen zijn zal (64.18); wati-pu made-ku nahu 

 ake, ik ben nog niet dood (33.17); enz. Voorbeelden zijn passim in de 

 teksten te vinden. 



Evenals bij de finiete vormen kan door döho, mena en tjuwa een meervoud 

 worden aangeduid. 



Hoe het verbale subst. van het imperf. tallooze malen voor dat van het 

 perf. staat, kan uit de voorgaande §§ blijken. 

 § 255. Indien de nadruk valt op een agens, welke in genitivo na een verbaal subst. 

 zou moeten optreden, dan wordt hij vóór het verbale woord geplaatst, 

 terwijl in plaats van het subst., een vorm met het prefix ma optreedt (zie 

 beneden) : wau-du ana mapata ama ro ama mapata ana, nadat de kinderen 

 hun vader en de vader zijne kinderen herkend had (60.33 en 34, vgl. §78); 

 wati wdra-na kali mamai aka-n ede, is de opperpriester niet zoo even gekomen? 

 47.28, vgl. § 241); waü daa wdra-pu ana bedi sa-buwa, loi sa-taka maiha, 

 » nadat nog niet bedorven is" (voordat verbruikt is) één geweerkogel, en één 

 takkar kruid (13.39 — 40); wati wdra lamada marakantjöki ompu, niet ik heb 

 den ouden man gekweld (19.18); sabune-bune-du nahu maneè labo ana siwe, 

 hoezeer heb ik verlangd naar eene dochter (67.16, vgl. §206); bune ai nahu 

 maneè angi labo la Mpdno, wanneer heb ik het met Mpano gehouden ? (17.23, 

 vgl. § 246); kangampu mbölo-mbóto, ina-e, lamada maweha kamdla ake, 

 laat ons dezen bezoaarsteen maar niet aannemen, moeder! (64.40 — 41, vgl. 

 § 237); wati-da tjoü mawaü-na tule »niet wie ook" (niemand) kan er zich 

 tegen verzetten (102.15); wati-da tjoü doü daa mabade, niemand is er, die het 

 niet weet (104.38); na-nggdhi-ku ba doü aka-n ede ita ruma-ku mangupatuta, 

 enz., de man van zooeven zeide, dat gij hoofden zocht, enz., (26.18) , 

 nggdhi ba puwa-mu aka nahu maneè angi labo nggömi, uwe meesteres daar 

 zegt, dat ik het met u houd (17.25); wdra-dja kombi ra-ngina kai-ta ringa, 

 ruma kali-e, karawo mangdha besi, zijt gij soms gewoon te hooren, heer 

 rechter, dat ratten ijzer opeten? (82.10); ruu nae póda-ta ita döho ake maraka 

 masa-ngganga, , saraka ana ra-wai-ta mangdha weya tjoi-na, enz., een 



