550 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



gevraagd hadden, altemaal vrouwen waren (45.4). Zoo het subject een 

 voornw. van den derden persoon is, kan in dit geval het verkorte voornw. 

 vooraan niet gebezigd worden, het subject wordt dan verzwegen, bijv. : 

 katjai ba Ama Metjo iwa ndai pöda-na, A. M. (de tijger) meende dat het 

 werkelijk een makker van hem was (57.56) ; na-katjihi-ku ari ndai-na, hij 

 dacht, dat het zijne eigene zuster was (66.52 — 55). Ook de andere voornw. 

 kunnen, zoo er geen verwarring door ontstaan kan, verzwegen worden, bijv. 

 lai kai-na ba supu siwe labo móne mpa, dat, waardoor het (uiterlijk) verschilt, 

 (is) maar door het vrouw en man zijn (het verschil in uiterlijk bestaat 

 alleen daarin, dat gij eene vrouw en hij een man is, 75.55). 



Uitdrukkingen als: ba waü-mu sabandar, door uw havenmeester geworden 

 zijn (dewijl gij havenmeester zijt geworden (98.50), moeten ontstaan zijn, 

 nadat men waü (-ra, -du) wederom als een afzonderlijk woord ging beschouwen, 

 vgl. § 81. Aanm. 



Ook als absolutivum kan een eigenlijk subst. optreden ; zoo is bijv. in 

 een zin als: waü-ra teè-na, ai mambia, ai masidi na lao-ra tiyo, enz, (18.1) 

 ai masidi als absolutivum op te vatten, gelijk reeds in § 246 besproken is. 

 Somtijds bezigt men ook de constructie met waü-ra (§ 78), bijv. kira-kira 

 waü-ra loho, na-dula-ra rido aka-n ede, toen het ongeveer middag (geworden) 

 was, keerde de schoonzoon terug (27.15). 



Men vergelijke voorts § 58. 



Een voorbeeld, waarin een telwoord, zij het ook als eerste lid van eene 

 bezittelijke samenstelling, in een hoofdzin als een werkwoord behandeld 

 wordt, levert 75.22: na-sabuwa guru-na labo ompu ede, hij heeft één leermeester 

 gehad met dien ouden man. In bijzinnen met nggdra, enz., behandelt men 

 de telwoorden steeds als werkwoorden (tenzij op het subject bijzondere nadruk 

 valt), bijv. nggara na-lima mpuru ringgi-sa, indien het (nam. het geld) vijftig 

 rijksdaalders zijn (8.4); sampuru-sa doü-na, indien het tien van zijne lieden 

 zijn (IV). In de gevallen, dat een verbaal subst. vereischt zou worden, geldt 

 hetzelfde, wat van de subst. is gezegd, bijv. na-karinga-ku wei-na sa-buwa 

 rupiya, hij deelde zijne vrouw mede, dat het één gulden was, (24.2). Vgl. 

 voorts § 59. 



Onder de als werkwoord gebezigde woorden zouden nog kunnen genoemd 

 worden woorden als : awa, ari, èse, die zoowel tot de bijwoorden als tot de 

 voorzetsels kunnen gebracht worden, bijv. awa-du sa-kabore, beneden (is) één 

 stuk (54.15 en 16 en 17); èse-du wura matarowa sambia, boven (is of staat) de 

 maan, die 's nachts schijnt (108.15); waü mpara awa dana peti ede, nadat de 

 kist beneden op den grond was (59.22) ; waü mpara èse uma, toen zij boven in 

 huis waren (59.9). Zij kunnen in bepaalde gevallen het prefix ma aannemen, 

 vgl. § 60. Evenwel zal men voor dergelijke woorden het verkorte voornw. 

 niet gebruiken; gaat het subject met nadruk voorop, als bijv. in: au kombi 

 èse wawo koniu-n ake, wat (is) daar op zijn rug (58.25), dan wordt er ook 



