552 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



Wanneer in twee verbonden zinsneden het subject verschillend is en op 

 beide de nadruk valt, bezigt men meestal in de eerste de constructie met 

 het buiten het zinsverband geplaatste onderwerp, bijv. nahu ku-ntoi, nggómi 

 manae, ik ben klein (en) gij zijt groot (38.15); nggdhi-na na-tjihi mpa, rawi-na 

 mpa mantjdra, zijne woorden zijn juist, (doch) zijne daden zijn verkeerd (99.30). 



Nog is op te merken dat, zoo een persoon pas begint te spreken, gewoonlijk 

 op het voornw. van den eersten persoon nadruk wordt gelegd, meestal door 

 den volledigen vorm tegelijk met het verkorte voornw. te bezigen, als: nahu 

 ku-lao-ku lewa, laat ik ten strijde gaan (79.6). 



Wanneer een verbum den vorm van een subst. aanneemt, komt de logische 

 agens in den genitief te staan. Een sterke nadruk op dien agens wordt uitgedrukt 

 op de wijze als in § 255 vermeld, een minder sterke door het gebruik 

 van het volledig voornw. als genitief of, indien de agens een subst. is, door geheele 

 vooropplaatsing (vgl. beneden), men zie echter ook het onder § 254 opgemerkte. 

 Natuurlijk laten zich deze beide wijzen van den nadruk op het subject uit 

 te drukken niet overal zeker uit elkander houden, en hangt het dikwijls 

 van de willekeur van den spreker of schrijver af, welke gebezigd wordt. 



Het subject is altijd een subst., voornw. of telwoord. Het kan evenwel 

 door eene praepositie of eene uitdrukking, welke als zoodanig dienst doet, 

 worden voorafgegaan. 



Behalve de voorbeelden onder § 131, 246, vgl. men de volgende: watuake 

 pala mataho ndai nonfo lao ipa kai-la, hierlangs is het goed om over te 

 gaan naar de overzijde (57.34, in het Bini. is mataho praedicaat van het. 

 voorafgaande ake, vandaar het gebruik van het prefix ma, niettegenstaande 

 aan ake eene praepositie voorafgaat), zoo ook : di ade matolu-n ede maljuwa- 

 tjuwa ndadi mena sangadji, ieder van hen drieën was vorst (61.13. v. o.) ; 

 ba supu siya nee èda kai ntjöki ita döho, hij is het door wien wij onze 

 ellende ondervinden (56.14). Ook in eene uitdrukking als: taho-ra balosa-ta 

 = taho-ra lösa-ta, wij moesten maar uittrekken, vgl. § 236, wordt het subject 

 door eene praepositie ingeleid. 



Op het praedicaat valt bij de gewone constructie, waarbij het onderwerp volgt 

 of alleen in den vorm van een verkort pers. voornw. voorafgaat, steeds de nadruk. 

 Als zoodanig kunnen in dit geval optreden de finiete vormen van een werkwoord, 

 een eigenlijk subst., een telwoord, bijwoord of bijwoordelijke uitdrukking (vgl. 

 § 257 en § 246). Gaat evenwel het onderwerp vooraf, zonder nochthans buiten 

 het eigenlijk zinsverband geplaatst te worden, dan kan het praedicaat alleen 

 voorkomen in substantief-vorm (de vormen met ndai, de deelwoorden van 

 het perf., een eigenlijk subst. (telwoord of voornw.). Bijzondere nadruk op 

 het praedicaat kan nog aangeduid worden op de wijze in § 250 vermeld. 



Het object staat, zoo er geen bijzondere nadruk op valt, na het praedicaat. 

 Het kan zoowel vóór als na den agens komen te staan: ku-hade-ku nggómi 

 ba nahu, ik zal u dooden (46.12); ku-tjaü ba nahu doü dri mai, ik bemin 



