BIMANBESCHK SPRAAKKUNST. 553 



dien man daar buiten (43.11); na-tarima weya-du dowa-na ba ruma Allah 

 ta'dla, God verhoorde zijn gebed (58.21); ntika na-èda-ku ba ruma-t doü siwe 

 taho weki-n, toen de vorst de schoone vrouw zag (57.8). Wanneer het 

 werkwoord is samengesteld met weya en dit betrekking heeft op eene genitief- 

 bepaling van het direct object, volgt dit laatste gewoonlijk terstond op het 

 werkwoord. Over het direct object van een met kat (of labo) samengesteld 

 werkwoord, vgl. § 117, 129 en 141. Voor het geval, dat een verbaal subst. 

 als direct object fungeert, vgl. § 247 en 254. Wanneer het werkwoord 

 zelve den vorm van een subst. moet aannemen, heeft dit geene verandering 

 in de plaatsing van het object ten gevolge, behalve dat de agens, zoo die 

 door den genitief van een pers. voornw. wordt uitgedrukt, natuurlijk steeds 

 voor het object komt te staan. 



De nadruk op het object kan op twee wijzen te kennen gegeven worden. 

 Ten eerste door het oorspronkelijke object tot subject te maken, terwijl als 

 praedicaat volgt de passieve vorm met ndai of een der passieve deelwoorden, 

 vgl, § 68 en 82, en § 98—100, 120 en 131. Ten tweede kan de nadruk 

 op het object te kennen gegeven worden door vooropplaatsing buiten het 

 eigenlijke zinsverband, al of niet ingeleid door bune santika (wat betreft). 

 Voorb.: sa-buwa rupiya na-mbeï-ku wei-n, masabuwa rupiya na-wii-ku di ode 

 pöo, één gulden gaf hij aan zijne vrouw, één gulden legde hij in de bamboe 

 (24.5 en 6); doü siwe ake ampo de ku-èda, deze vrouw zie ik nu voor het 

 eerst (56.28) ; ro wal Kabaya na-kau dja-ra nee di ade mungku(r), en moeder 

 K. lieten zij ook in de draagstoel stijgen (78.7); lamada duwa wali kau-na 



luu, ons beiden lieten zij niet binnenkomen (57.19); ndadi öha 



ede, wati-du ngdha ba doü, zoodat de lieden de rijst niet aten, 



(54.42); tjoi-na ede ku-weli kai-du mbeè siwe, van de opbrengst ervan 

 zal ik eene geit koopen (80.8. v. o.) ; ana ro wei doü ai-na lao-mu djina labo, 

 pleegt geen overspel met de dochters en vrouwen van anderen (50.5) ; une 

 santika kalea ta-bonto-ku kai malanta, wat den klapperdop betreft, gij bedekt 

 dien (den klapperdop bedekt gij) met wit goed (3.27) ; bune santika tjere ai-na 

 isi kai oi, vul den ketel niet met water (51.18). Zoo het werkwoord den 

 substantiefvorm aanneemt, wordt de nadruk op het object te kennen gegeven 

 als in § 255 is vermeld. 



Door de eerste wijze wordt stellig de meeste nadruk te kennen gegeven, 

 maar in het gebruik is weinig of geen onderscheid tusschen beide wijzen 

 te bemerken. 



Nog is omtrent het direct object op te merken, dat het, wanneer het reeds 

 te voren genoemd en dus uit het verband op te maken is, zeer dikwijls 

 verzwegen wordt. Bijna altijd heeft dit plaats, waar wij een pers. voornw. 

 van den derden persoon zouden bezigen : wati-du sabune lao-na, na-raka-ra 

 di lawa, na-eda-du ba ruma-t bitjdra, enz., niet lang was hij (de vorst) gegaan, 

 of hij kwam bij de poort (en toen) de rijksbestierder (hem) zag, enz. (47.41) ; 



VEBH. BAT. GEN. XVLHI. 23 



