558 BIMANEESCBE SPRAAKKUNST. 



vrouwen (79.32); ook kan er eene afleiding met ka van gevormd worden: 

 na-rai wento kaipi-ra weki-na, hij ijlde zich zeer in te spannen (ijlings spande 

 hij zich zeer in, 36.8). 



Ipi kan ook de beteekenis hebben van »te veel, te", bijv.: tjoü-tjoü-du 

 mametji ipi-na duniya, al wie de wereld te zeer bemint (103.9); nae-na 

 na-kura, ndru-na maipi, de grootte ervan is te weinig, de lengte is te veel 

 (hij is niet groot genoeg, maar te lang (XII). 



b. Ntjewi, werkwoordsvorm van sewi, wat overblijft, overschot, wat meer 

 is, Mal. lèbih, Jav. luwih. Het wordt meestal op dezelfde wijze geconstrueerd 

 als ipi: na-ntjewi-ku bisa ro guna-na, overtreffend is zijne wondermacht, hij 

 is zeer wondermachtig (74.34); na-ntjewi-ku dli{m), hij was zeer geleerd 

 (50.1); ntjai mantjewi nliri, een zeer juiste weg (om iets te bereiken, 96.41). 

 Het woord kan ook dienen om den superlatief uit te drukken, bijv. mantjewi 

 taho na-nee-ra muwdfaqat (in het Bim. gewoonlijk als transitief werkwoord 

 gebezigd), over hetgeen het beste is, moet men overeenstemmen (103.14); 

 dikwijls evenwel wordt de superlatief niet bepaald uitgedrukt en is alleen 

 uit den zin op te maken. Ntjewi kan ook met de praeposities labo of ba 

 geconstrueerd worden: na-ntjewi kai-ku labo nae ra nene-n, »hij overtrof met 

 grootheid", (hij was zeer groot en aanzienlijk, 55.6) ; wdra sa-buwa kola 

 na-ntjewi kai-ku (vgl. § 135) ba taho, er was een vijver, welke zeer schoon 

 was (82.23. v. o., vgl. 110.8). Evenals ipi kan ook ntjewi achter het bepaalde 

 woord geplaatst worden zonder merkbare verandering van beteekenis, maar 

 dan altijd voorzien van het prefix ma, vgl. § 60. Ook kan ntjewi »teveel" 

 beduiden: ai-na wdra makura ro mantjewi, laat er niet iets te veel of te 

 weinig zijn (39.23). Over ntjewi als transitief werkwoord, vgl. § 154 en 

 zie beneden. 



c. Wantju, denkelijk Sumba. kawalu, hevig (vgl. § 22), het wordt geheel 

 als synoniem van ntjewi gebezigd, doch alleen in meer deftige taal. Gewoonlijk 

 treedt het als praedicaat op: na-wantju nae kapöro-na, hij zal zeer toornig 

 zijn (84.4) ; ba wantju samangi ro dahu, wegens het zeer huiveren en bevreesd 

 zijn (dewijl zij zeer huiveren en bevreesd zijn (84.9. v. o.); het kan evenwel 

 ook achter het bepaalde woord geplaatst worden en krijgt dan steeds het 

 prefix ma voor zich, vgl. § 60. 



d. Arira, eveneens alleen in gedichten, enz. gebruikelijk. Als afzonderlijk 

 woord beteekent het «buitengemeen, zeer groot zijn", bijv. pana-na madja 

 na-arira, na-rada wdli-ku afi, de hitte der schaamte is buitengemeen, zij 

 overtreft nog (die van) het vuur (83.17). Voorts wordt het als synoniem 

 van wantju, enz. gebezigd: na-arira ntjöki ade-na, zij zijn uiterst bekommerd 

 (101.29); na-arira ringi-ronga ade ita, wij zijn ten zeerste verwonderd (93.5). 

 Ook wel met ipi verbonden: na-arira ipi tjdru-na, het is zeer lekker (102.20). 

 Het woord komt alleen voor in finiete zinnen, nooit in den vorm van een 

 deelwoord. Dewijl het nooit met een nadrukswoord voorkomt, zou men 



