BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 363 



indien het juist is, wel door de Bim. opvatting van de afleiding van bakai te verklaren zijn). 

 Wellicht is kai oorspronkelijk aka of ka (vgl. § 217 en § 274) + i (vgl. ede-i), zoodat de 

 beteekenis eigenlijk »daar" zou zijn, wat op vragenden toon uitgesproken, ook in den zin van 

 «waar" in gebruik is gekomen; ba in bakai zou ook verklaard kunnen worden als in ba 

 bau, vgl. § 265, de Kölosche vorm maakt dit evenwel minder waarschijnlijk. Bij het 

 verloren gaan van het gevoel voor de afleiding, terwijl men bakai als één woord beschouwt, 

 laat het zich denken, dat er thans weer andere nadrukswoorden aan toegevoegd kunnen 

 worden. «Waarheen" enz. «van waar" luiden in het Kölosch: awa mboë en liri mboë, 

 welke op dezelfde wijze als bakai geconstrueerd worden, bijv. liri mboë ra-mai kai-mu, 

 van waar zijt gij gekomen? Omtrent akadeï en ededei, is op te merken, dat het 

 laatste gedeelte der beide woorden geheel en al op dezelfde wijze wordt uitgesproken 

 als dei, binnen. Wat de beteekenis van dawa in akadawa betreft, mij is dri-dawa opgegeven 

 (in de teksten komt het niet voor) als geheel gelijk aan dri-luwa, buiten, waaruit opgemaakt 

 kan worden, dat ook dawa oorspronkelijk «buiten" beteekent (te vergelijken is denkelijk Jav. 

 djaba, hoewel men dan eerder de vorm * dawa zou verwachten, trouwens verwarring van 

 d en d is niet zeldzaam) en dat dus de aanwijzende bijwoorden van plaats zijn gevormd 

 uit de aanwijzende voornw. en een woord, dat binnen of buiten beteekent. Naast akedei 

 wordt, ofschoon zeldzaam, ook dra-kadeï aangetroffen, samengesteld uit dra (vgl. § 263) en 

 de verkorte vorm kadeï. In het Kölosch zijn mij slechls twee aanwijzende bijwoorden van 

 plaats bekend: iniwini en ènewène, welke eenvoudig door verdubbeling uit de aanwijzende 

 voornw. ini en ène schijnen ontstaan te zijn, zij worden ook gebezigd in de beteekenis van 

 • hierheen, daarheen, enz., bijv. lao ènewène, daarheen gaan. 



§ 263. Alleen als noemende bijwoorden van plaats of als praepositie treden op : 

 awa, beneden, onder; èse, boven; dei, binnen, in; dri, buiten. Deze woorden 

 worden als praedicaat gebezigd, zoo er zich geen werkwoord in den zin 

 bevindt (dat is, wanneer wij »zijn" kunnen bezigen), zie de voorbeelden 

 onder § 257, wanneer zij gebezigd worden tot bepaling van een subst., enz., 

 kunnen zij ook het prefix ma aannemen, vgl. § 60. Als zij een werkwoord 

 bepalen, vormen zij daarmede eene samenstelling : nanga mantjanga èse tjampo 

 awa-na, eene rivier, die boven zich vertakt en beneden zich vereenigt (5.24 — 25). 

 Gewoonlijk evenwel worden de drie eerste voorafgegaan door de praepositie 

 watu (vgl. § 273), in welk geval er geen samenstelling plaats heeft, bijv. 

 (na-)mabu pita-ku lènga döho-n mamaru watu awa, hij viel boven op zijn 

 makkers, die beneden (onderaan) sliepen (41.31 — 32); nami duwa nee maao-na 

 watu awa, wij beiden zullen het beneden (of: van onderen) aannemen 

 (33.32 — 33) ; ampo mu-kuntji-ku watu dei, vervolgens moet gij aan de binnen- 

 zijde (van binnen) sluiten (70.41 — 42). Watu awa, enz. kan ook beteekenen : 

 van onderen af, enz., vgl. § 273. Voor dri plaatst men geen praepositie, 

 maar men bezigt de samenkoppeling: dri-luwa, waarin luwa, natuurlijk het 

 Mal. luwar, synoniem met dri is (of ook dri-dawa, vgl. de Aanm. boven), 

 bijv. na-döho-ra dri-luwa, zij ging buiten zitten (50.33). Tot de woorden, 

 die alleen als bijwoord en als praepositie optreden, kan ook gerekend worden 

 ipa of gewoonlijk ipa bae, aan de overzijde, aan gene zijde, waartegen over 

 staat: sa-bae of gewoonlijk watu sa-bae, aan deze zijde. 



Van de bovenstaande woorden (met uitzondering van sa-bae) worden door 

 middel van de praepositie tja (vgl. § 272) bijwoorden gevormd, die eene 



