366 BlMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



doü watu sa-bae Maharadja Kurma, de lieden van de zijde van vorst K. 

 schreeuwden en juichten (79.27). Dikwijls worden deze woorden als bepaling 

 bij een subst. gebracht, vgl. § 192, dit is steeds het geval met bali-bae, 

 bijv. kapi di sumpu bali-bae-na hadju, de uiteinden van een (stuk) hout aan 

 weerskanten in den bek nemen (82.11. v. o.); ook kan het, evenals de hulp- 

 telwoorden vooraanstaan : ta-kau-ku kimi bali bae rima-na doü masupu de, 

 gij moet bevelen dat de zieke het met de «handen aan weerskanten" (beide 

 handen) vasthoudt (5.18). 



De meeste overige bijwoorden van plaats worden uitgedrukt door een 

 subst. met eene praepositie als : di lando, aan de voorzijde, voor (ook : van 

 voren, naar voren) ; di kontu, achter (naar achteren, van achteren) ; enz., 

 ook treft men wel watu tando-na aan (9.4), bijv. ai-na ndonta-na »wow" deï 

 tando, bune santika Allahu wakbar, men spreke vooraan geen wou uit, als, 

 enz. (12.15 — 16). Menigvuldiger is het gebruik van deze woorden bij wijze 

 van praepositie, vgl. § 267. 



Omtrent mai in verbinding met sommige bijwoorden of voorzetsels zie 

 men § 274. 



Bijwoorden als: hieronder, daaronder, hieruit, hierin, enz. worden gevormd 

 door awa, enz., hier als praepositie optredende, gevolgd door ba ake of ede; 

 door de praepositie watu met ake en ede, en voorts door de als praepositie 

 dienstdoende uitdrukkingen, bestaande uit een subst., al of niet voorafgegaan 

 door eene praepositie, gevolgd door den genitief van het persoonlijk voornw. 

 van den derden persoon, bijv. luu lósa di uma sigi ro lampa ro nggongga 

 deï ode-na, de moskee in- en uitgaan of daarin loopen en heen- en weergaan 

 (11.2); wara sa-buwa wuba, di ade-na mbóto böte, er was een woud, daarin 

 waren vele apen (80.14). «Daarop" wordt uitgedrukt door èse als praepositie 

 gevolgd door wawo, dat de kracht van een subst. heeft: ampo na-wii-ku 

 roo-róo hadju èse wawo-na, daarop legden zij er verschillende boombladen 

 op (69.40). 



Op te merken is nog: makento (mpara) ba ede, daarna, daarachter, bijv. 

 makento ba ede na-lampa wdli-ra sangadji Budjangga-Indar, daarachter ging 

 wederom vorst B. I. (78.1). Op zichzelf beteekent makento: dat, wat 

 achteraan is, het is een vorm, gelijk de in § 106 behandelde en staat dus 

 steeds vooraan in den zin. Dewijl kento evenwel oorspronkelijk substantief- 

 beteekenis moet gehad hebben, wordt het ook gevolgd door den genitief van 

 het aanwijzend voornw. Het spraakgebruik wil dat makento gewoonlijk door 

 een nadrukswoord, meestal mpara, soms ook ra (vgl. § 270) of mpa (vgl. 

 § 265), gevolgd wordt. Zeer menigvuldig wordt het als bijwoord van tijd 

 gebezigd, vgl. de volgende §. 

 § 264. Het vragend bijwoord van tijd is: bune ai (vgl. de Aanm. na § 262 en 

 § 246), bijv. bune ai tji neè-mu lao mpaa-mpaa. wanneer wilt gij u gaan 

 verlustigen? (67.40). In nevenzinnen zijn wederom als nadrukswoorden du, 



