370 BIMANEESCHE SPRAAKKUNST. 



zinnige en vriendelijke vrouw te zoeken, nu eerst ontmoet ik (haar, 

 32.40 en 41). Het is evenwel niet noodzakelijk ampo de met een verbaal 

 subst. te construeeren, hoewel toch steeds de nadruk op ampo valt, bijv. 



ede-ra nggeè wdli kai-na ade wuba ampo de na-sintji-ku weki-na, 



daarop woonden zij weer in het woud en toen eerst hadden zij 



berouw (65.12 — 13); doü siwe ake ampo de ku-èda, sa-ntoi-nloi-na wati 

 wdra-na doü ake, deze vrouw zie ik nu voor het eerst, nog nooit is zij 

 er geweest (56.28 en 29, hier zou men even goed ampo alleen hebben 

 kunnen gebruiken). 



Vervolgens bezigt men ampo de op de volgende wijze : ampo de na-bade 

 ro na-iyu wati wdra gendi mada-na, ede-ra nggahi-kai, enz., pas wist hij en 

 voelde hij, dat zijne wenkbrauw er niet was, dan zeide enz. (zoodra hij wist 

 en voelde, dat zijne wenkbrauw er niet was, zeide hij, enz. 49.31). Hier 

 kan ook wel ampo alleen gebezigd worden, bijv. ampo taho kidi-na, ampo 

 na-taho weha weki-mu, zoodra hij goed staat (geplaatst is), dan is het goed 

 (geschikt) u terug te trekken (13.3 en 4, het eerste taho schijnt subst. te 

 zijn). Ook wordt ampo de wel gebezigd in de beteekenis van »pas, zoo 

 even, vgl. ampo-ya: djdra nahu maramöda di ade kola ampo de ku-èda mai 

 luu lalo-na di ade tjere ake, mijn paard, dat in den vijver verdwenen was, 

 heb ik zoo even (pas) in dezen ketel zien gaan (54.53 — 34). Ook wordt 

 ede wel vóór ampo geplaatst. De beteekenis is dezelfde als die van ampo 

 alleen: wdra-si umu, nai-s kombi, didi-s kombi ede ampo ta-waa wdli-ku saninu 

 makalai, als wij tijd van leven hebben, «morgen of overmorgen, dan brengt 

 gij" (breng dan morgen of overmorgen) een anderen bril mede (73.21 — 22); 

 nde pala sa-mena-mena-na lampa rawi ede labo-ku èsetiya, ede ampo ta-lowa-ku 

 wii kai ruma Allah ta'dla, maar al deze dingen moeten met vrije keuze 

 geschieden, dan eerst kunnen wij ze aan God overlaten (51.6 — 7); (als de 

 vijanden zich onderworpen hebben), ede-o ampo kabae weya-ku mandai rawi-na, 

 dan stelle men goed voor hen vast, wat zij te doen hebben (13.28). 



In § 233 is vermeld dat, als ampo in de beteekenis van »dan, vervolgens" 

 in een zin met imperatieve beteekenis staat, de conjunctief gebezigd wordt. 

 Doch ook anders wordt in een zin, voorafgegaan door ampo, ede ampo of 

 ampo de (wanneer dit met een finiet werkwoord geconstrueerd wordt), na 

 een transitief werkwoord als nadruks woord alleen ku, dikwijls ook in 

 het geheel geen nadrukswoord gebezigd, terwijl overal in de teksten een 

 intransitief werkwoord na deze woorden zonder nadrukswoord voorkomt, 

 uitgezonderd 77.29 — 30, waar na een intransitief ku gebezigd wordt : taho-ra 

 ba kaambi-mu sa-mena-na marakani ro ösu ra siya, pidu nai wdli, ampo 

 ta-lampa-ku, gij moet maar al de benoodigheden en den reisvoorraad gereed- 

 maken »nog zeven dagen, dan" (over zeven dagen, zullen wij op weg gaan. 

 Na ampo, enz. staal dus het werkwoord steeds in den conjunctief. Hierop 

 bestaat evenwel ééne uitzondering, namelijk : wanneer ampo door ede-ra of 



